>
Fa   |   Ar   |   En
   تحلیل خزش شهری و تحولات کاربری اراضی (مطالعات تطبیقی شهرهای ارومیه و اصفهان)  
   
نویسنده جلالیان حمید ,ضیائیان پرویز ,دارویی پرستو ,کریمی خدیجه
منبع برنامه ريزي توسعه كالبدي - 1392 - دوره : 2 - شماره : 4 - صفحه:73 -98
چکیده    گسترش شتابان شهرها و رشد فیزیکی ناموزون آنها، که اصطلاحاً خزش شهری نامیده می‎شود، موجب خورندگی روستاها و اراضی پیرامونی آنها، تبدیل بی‎رویه اراضی کشاورزی و تخریب منابع محیط زیست گردیده است. این وضعیت در کلان‌شهرهای منطقه ا ی نمود گسترده تری داشته است. دو شهر ارومیه و اصفهان به عنوان دو کلان شهر منطقه ای و با محیط طبیعی و ساختار اقتصادی متفاوت، از شهرهای پراهمیتی هستند که در سال‎های اخیر با گسترش شتابزده‎ای همراه بوده‎اند. این مقاله با نگرش توصیفی تحلیلی به گسترش کالبدی این دو کلان‎شهر و تاثیر آن بر اراضی پیرامون آنها پرداخته است. داده‎های تحقیق با استفاده از مطالعه کتابخانه ای اسنادی و همچنین با استفاده از داده‎های دورکاوی و تصاویر ماهواره ای لندست 7 سال 2001 و لندست 8 سال 2013، استخراج گردید. مقایسه تصاویر ماهواره‎ای و همچنین اطلاعات برگرفته از مرکز آمار ایران نشان می‏دهد که شهرهای ارومیه و اصفهان به صورت گسترده‎ای با افزایش جمعیت و تغییر کاربری اراضیِ واقع‎شده در حریم، به خزش خود ادامه می‎دهند. نتایج حاصل از روش هلدرن و بررسی رشد بدقواره شهری در این دو شهر در طی سال های13901335 نشان می‎دهد که گسترش فیزیکی این شهرها، به ویژه در ارومیه، بیش از نیاز واقعی جمعیت آن بوده و در نتیجه، روند تبدیل زمین‎های کشاورزی و روستایی پیرامون آنها به ویژه در ارومیه با شدت ادامه یافته است. رشد جمعیت اصفهان در تمام دوره‎ها تقریباً از الگوی ثابتی پیروی کرده ولی ارومیه در پایان دهه 1350 و با شروع جنگ ایران و عراق، با شتاب رشد جمعیت روبه رو شده است. در تغییر کاربری اراضی کشاورزی پیرامون شهر ارومیه می‎توان به ناکارامدی طرح های تفضیلی شهر و تفاوت ارزش اراضی شهری با اراضی کشاورزی و همچنین سود پایین کشاورزی و ‎آسیبپذیری باغداری اشاره نمود. صنعتی‎شدن شهر اصفهان و ایجاد شهرک های مسکونی و مراکز اداری و دانشگاهی در پیرامون شهر اصفهان منجر به افزایش مهاجرت از روستاها، شهرها و استان های همجوار به این کلانشهر شده است و به دنبال آن جمعیت و نیاز به اراضی شهری، تغییر کاربری اراضی زراعی و آیش اطراف شهر و نهایتاً شکنندگی و ناپایداری منابع محیط زیست صورت گرفته است.
کلیدواژه پراکنده‌رویی شهری، کلان‎شهرها، مدل هلدرن، طرح تفصیلی شهر، رشد شهر، ارومیه، اصفهان
آدرس دانشگاه خوارزمی, دانشکده علوم جغرافیایی, ایران, دانشگاه خوارزمی, دانشکده علوم جغرافیایی, ایران, دانشگاه خوارزمی, ایران, دانشگاه خوارزمی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved