لشکرکشی آقامحمدخان قاجار به گرجستان و بازکاوی نقش وی در واقعه تفلیس

در تاریخ ایران گرجستان و مرکز آن تفلیس همواره نقشی برجسته در نحوه تعامل و ارتباط پادشاهان ایران با منطقه قفقاز و تقابل و درگیری آنها با دول توسعه طلب همجوار با این سرزمین ایفاء نموده است. سرزمینی که در دوران حاکمیت ضعیف و نفوذ نیم بند جانشینان کریم خان زند با انعقاد عهدنامه گرجیوسک در سال 1197ق / 1783م بین اراکلی دوم با کاترین کبیر از پرداخت خراج مقرر به دولت ایران سر باز زد و تحت الحمایه روسیه شد. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای بر آن است تا به چگونگی علل توجه آقا محمد خان قاجار به گرجستان و میزان نقش وی در واقعه تفلیس بپردازد. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که هر چند فقدان حکومت مرکزی قدرتمند سبب شد تا به پیامدهای احتمالی عهدنامه گیورگیوسک تا تاسیس سلسله قاجاریه توجهی نشود؛ اما زیاده خواهیها و اقدامات خودسرانه اراکلی خان والی ،گرجستان آقامحمد خان آگاه نسبت به جغرافیای تاریخی و فرهنگی ایران را واداشت تا ضمن دنبال نمودن سنتهای صفویان در لشکر کشی به قفقاز هم حاکمیت ایران بر گرجستان را اعاده کند و هم مقبولیت و مشروعیت بیشتری برای تاجگذاری کسب نماید قتل عام تفلیس نیز که برخی آن را دستاویزی برای بدنام نمودن آقامحمد خان قرار داده اند؛ بیشتر در سمت دروازههایی که ملیکهای خمسه و ارمنی قراباغ و متحدانشان از آنها وارد شدند صورت گرفت زیرا که آنها نسبت به اراکلی خان و گرجی ها کینه در دل داشتند و بدین وسیله از اراکلی خان و گرجی ها انتقام سختی گرفتند.

how agha mohammad khan qajar marched to georgia and re examining her role in tbilisi incident

in the history of iran, georgia and its center, tbilisi, have always played an important role in the interaction and communication of the kings of iran with the caucasus region and their confrontation and conflict with the developing countries neighboring this land.a land that refused to pay the prescribed tribute to the government of iran and became a protectorate of russia during the period of weak rule and influence of karim khan’s successors, with the conclusion of the treaty of giorgiusk in 1197 ah/1783 between heraclius ii and catherine the great.this research, with a descriptive analytical approach and based on a library study, aims to investigate the causes of agha mohammad khan qajar’s attention to georgia and the extent of her role in the tbilisi tragedy.the findings of the research show that although the lack of a powerful central government did not pay attention to the possible consequences of the treaty of giorgiusk until the establishment of the qajar dynasty; but the extravagances and arbitrary actions of heraclius forced agha mohammad khan, who was aware of the historical and cultural geography of iran, to follow the traditions of the safavids in the campaign to the caucasus, to restore iran’s sovereignty over georgia, and to give more acceptance and legitimacy to the crown. to earn his share.the tiflis massacre, which some have used as an excuse to discredit agha mohammad khan, mostly took place at the gates where the khamsa and armenian kings of karabagh and their allies entered, because compared to heraclius and the georgians had hatred in their hearts.