پیامدهای اجتماعی و فرهنگی تجاوزات عثمانی به آذربایجان در عصر صفوی

ایران در سده‌های دهم تا دوازدهم هجری قمری هم‌زمان با دوران فرمانروایی صفویان در معرض حملات پیاپی و درازدامنه عثمانیان قرار گرفت. عثمانیان در سراسر این دوران با انگیزه‌های گوناگون به سرزمین‌های غربی ایران یورش بردند و هر بار آذربایجان را کانون تاخت‌وتاز خود قرار دادند و گاه تا مدتی این سرزمین را تحت اشغال خود داشتند. در این بازه زمانیِ طولانی، مجموعه سیاست‌های تهاجمی عثمانیان بر دستاویزهای دینی و فتواهای مذهبی تکیه داشت و با ویرانی شهرها و کشتار و اسارت مردم همراه بود. در مقابل، رویکرد تدافعی صفویان شامل جا‌به‌جایی جمعیتی، اجرای سیاست زمین سوخته و انتقال پایتخت در کنار برخی بلایای طبیعی مانند زلزله‌های ویرانگر و بیماری‌های کشنده بر آسیب‌پذیری آذربایجان می‌افزود و با پیامدهای گوناگون اجتماعی و فرهنگی در این سرزمین همراه بود. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای فراهم آمده و در جستجوی پاسخ به این پرسش است که عثمانیان در راستای حملات نظامی خود به ایران، چه رویدادهایی را در آذربایجان رقم زده‌اند و پیامد این رویدادها در ساختار اجتماعی و فرهنگی آذربایجان چه بوده است؟ با توجه به اینکه سده‌های دهم تا دوازدهم هجری قمری، مهمترین دوره دگرگشت زبانی آذربایجان شناخته می‌شود، رویدادهای این دوران پرفراز و نشیب در روند این دگرگشت زبانی بی‌تاثیر نبوده است. این مقاله ضمن بررسی و تحلیل رویدادهای ناگوار آذربایجان در این بازه زمانی، در جستجوی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی این رویدادهاست که برجسته‌ترین آنها در دگرگشت زبانی آذربایجان خود را نشان می‌دهد

social and cultural consequences of ottoman invasions of azerbaijan during the safavid era

during the 10th to 12th centuries ah, coinciding with the safavid rule, iran was repeatedly subjected to prolonged ottoman invasions. during this period, the ottomans attacked the western regions of iran with various motivations, and azerbaijan was consistently the primary focus of these incursions. this territory was even occupied by them for some time. in this lengthy period, the ottoman aggressive policies were often justified by religious pretexts and religious decrees (fatwas), and were accompanied by the destruction of cities, massacres, and the enslavement of people. in contrast, the safavid defensive strategy included measures such as population displacement, the implementation of a scorched earth policy, and the relocation of the capital. these actions, alongside some natural disasters like devastating earthquakes and widespread diseases, increased azerbaijan’s vulnerability and led to various social and cultural consequences in the region. this research, conducted using a descriptive-analytical method based on library studies, seeks to answer the question of what events the ottoman military attacks brought about in azerbaijan, and what impact these events had on the social and cultural structure of this region. considering that the 10th to 12th centuries ah are recognized as the most significant period of linguistic transformation in azerbaijan, the turbulent events of this era could not have been without influence on the process of this linguistic change. this article, while examining and analyzing the tragic events in azerbaijan during this timeframe, seeks to understand the social and cultural consequences of these events, the prominent manifestation of which can be observed in the linguistic transformation of azerbaijan