بازتاب انکار حجیت خبر واحد در اجتهادات اقطاب ثلاثه

روایات به‌مثابۀ مهم‌ترین مراجع دستیابی به شریعت همواره با چالش‌های گوناگونی از سوی اندیشمندان مواجه بوده است. در این میان یکی از پربسامدترین انواع آن (خبر واحد) با اختلاف نظرات روبرو بوده و اکنون نیز هست؛ اینکه اساساً این نوع از اخبار از حجیت لازم برخوردارند و شرایط پذیرش آن‌ها چیست؟ از مهم‌ترین سوالاتی است که لاجرم تمامی متخصصان دینی در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی باید پاسخ قاطعی در برابر آن عرضه کنند. سیدمرتضی ازجمله متقدمانی است که به‌صراحت بر عدم حجیت آحاد اصرار ورزید و پس از او دیگرانی همانند ابن‌زهره و ابن‌ادریس با او هم‌نظر شدند. این مقاله با روشی توصیفی و تحلیلی درصدد است تا ادلۀ انکار حجیت خبر واحد نزد این سه تن که از آنان به اقطاب ثلاثه یاد می‌کند را واکاوی نماید و نتایج و آثار این نظریه را در تالیفات آنان بررسی کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دلیل ارائه‌شده از سوی آنان جهت اثبات این اندیشه، هم‌گرایی داشته و همچنین تا حدود قابل‌ملاحظه‌ای، ماحصل این تفکر هم به یکدیگر نزدیک است؛ گرچه در برخی جزئیات تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود.

reflecting the denial of the authenticity of khabar al-wāḥid in the ijtihād of the aqṭāb al-thalāthah

narrations (riwāyāt)—as one of the most important sources for deriving islamic laws (sharīʻah)—have long been the subject of debate among scholars. among these, khabar al-wāḥid (a narration transmitted by a single source) has been particularly controversial and continues to spark differing opinions. a key question that all religious scholars across various islamic disciplines must address is whether this type of narration possesses the necessary authenticity and meets the conditions for acceptance. sayyid murtaḍā was a prominent figure who strongly rejected the authenticity of āḥād (single narrations), and his stance was later supported by scholars like ibn zuhrah and ibn idrīs. this study uses a descriptive-analytical approach to explore the evidence provided by these three jurists—known as the aqṭāb al-thalāthah—for rejecting the authenticity of khabar al-wāḥid, and examines the impact of their views on their legal writings. research indicates that their reasoning for denying the authenticity of this type of narration is largely aligned, and their conclusions are quite similar, despite some differences in detail.