بازگشت مجرمان به جامعه در پرتو مکانیسم فقهی شرمساری

شرم و حیا یکی از مهم‌ترین الگوهای دینی پیشگیری از گناه و جرم در آموزه‌های اسلامی است که بر آن تاکید فراوانی شده است. این الگوی دینی پیشگیری از جرم در اسلام مبتنی بر مبانی مستحکمی همچون تاکید بر کرامت انسانی افراد، رحمت الهی، نظارت الهی، دعوت به اتحاد جامعه اسلامی حول محور وحدانیت و توحید، تعاون و عصبیت و البته بعد معنوی شرم است. در حوزه جرم‌شناسی نیز توجه به شرم و به‌کارگیری آن به‌منظور بازپروری و بازاجتماعی شدن مجرمین، رویکرد اصلی نظریه شرمساری بازپذیرکننده است که در پی جایگزین ساختن شرمساری از ارتکاب فعل مجرمانه به‌جای شرمساری از بزهکار، به‌منظور اصلاح و بازپذیری اجتماعی مجرم در جامعه است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که رویکرد فقه جزایی اسلام به شرمساری بازپذیرنده چیست؟ این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخا‌نه‌ای می‌کوشد تا مبانی فقهی و کاربست‌های این نظریه در فقه و حقوق اسلامی را موردبررسی قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می دهد که علاوه بر مبانی ذکرشده، کاربست‌های عفو و صفح، توبه، بزه‌پوشی‌‌‌، اصلاح ‌‌‌ذات‌البین و عدالت ترمیمی و قاضی تحکیم همسو با سیاست‌های نظریه شرمساری بازپذیرکننده در فقه جزایی اسلام است.

returning criminals to society in the light of thejurisprudential mechanism of shame

shame and modesty are one of the most important religious patterns of preventing sin and crime in islamic teachings, which have been emphasized greatly. this religious model of prevention of crime in islam is based on solid foundations such as emphasizing the human dignity of individuals, divine mercy, divine supervision, calling for the unity of the islamic society around the axis of oneness and monotheism, cooperation and fanatical solidarity, and of course the spiritual dimension of shame. in the field of criminology, paying attention to shame and using it in order to rehabilitate and resocialize criminals, the main approach is the theory of accepting shame, which seeks to replace the shame of committing a criminal act instead of the shame of the criminal, in order to reform and socially accept criminality in society.  the main question of this study is, what is the approach of islamic penal jurisprudence to the shame of the re-acceptor? using the descriptive-analytical method and library resources, this study tries to analyze the jurisprudential foundations and applications of this theory in islamic jurisprudence and law. the findings of this study show that in addition to the above-mentioned foundations, the applications of pardon and forgiveness, repentance, hiding the crime, reconciliation between two people, restorative justice, and judge consolidation are in line with the policies of the theory of re-accepting shame in islamic criminal jurisprudence.