ارزیابی تحلیلی دیدگاه «مصونیت کیفری (حدود) مجرمان پناهنده به مشاهد مشرفه»

بر اساس دیدگاه مشهور فقها، مجرمی که در خارج از حرم مکی دچار خطا شده و به این مکان مقدس پناهنده شود، مشمول رافت اسلامی قرار می‌گیرد و تا زمانی که در حرم ساکن است، از مجازات مصونیت می یابد. با توجه به این که مشاهد مشرفه در برخی از احکام همانند حرم مکی هستند و از دیگر سوی تاخیر در اجرای حدود روا و نمی باشد این مسئله رخ می نماید که آیا می‌توان حکم «مصونیت کیفری مجرمان ساکن حرم» را به مشاهد مشرفه نیز سرایت داد یا خیر؟ برخی از فقها مشاهد مشرفه را همانند حرم می‌دانند و برای اثبات ادعای خود چهار دلیل ذکر می‌کنند ولی گروهی دیگر آن را نمی‌پذیرند و دراین‌باره به «نبود دلیل خاص» و نیز «تمسک به اصل» استناد می‌نمایند. در جستار حاضر به شیوه توصیفی–تحلیلی و با رویکردی انتقادی، مسئله مورد بازکاوی قرار گرفته و با توجه به نقدهای وارد بر دیدگاه نخست، دیدگاه دوم تایید شده و در پایان این نتیجه به دست آمده است که دیدگاه گروه دوم (عدم الحاق) صحیح است ولی اگر مصونیت مجرمان پناهنده به حرم، بر اساس امنیت حرم باشد؛ چنان‌که نصوص دینی بر این امر تصریح دارند، به دلیل وجود نص خاص در مورد امنیت حرم امام حسین (علیه‌السلام)، از بین مشاهد مشرفه، تنها این حرم مقدس را می‌توان به حرم مکی ملحق نمود.

analytical assessment of the viewpoint of the criminal immunity (legal punishments) of criminals who take refuge in holy shrines

according to the opinion of well-known jurists, a criminal who commits a crime outside the sacred mosque (masjid al-ḥarām) in makkah and then takes refuge in this holy place, is subject to islamic treatment and is immune from punishment as long as he/she resides in the holy shrine. the important question is raised whether it is possible to extend the ruling of “criminal immunity for criminals who reside in the sacred mosque” to other holy shrines as well or not. in response to that, some jurists consider holy shrines to be the same as the sacred mosque and cite four reasons to prove their claims, but another group does not accept the association of other holy shrines with the sacred mosque. in this regard, they citing to this evidence that “there is no special reason” and “adhering to the principle.” using the descriptive-analytical method and with a critical approach, this study strengthens the second group’s point of view and analyses and criticizes the first group’s point of view. therefore, in the end, the conclusion has been reached that the view of the second group is correct. but, if the immunity of criminals who take refuge in the sacred mosque is based on the security of the shrine, as the religious texts clearly state this matter, due to the existence of a special text (naṣṣ) regarding the security of the holy shrine of imām al-ḥusayn’s (ʻa), only this holy shrine can be associated with the sacred mosque and not the other holy shrines.