گونه‌شناسی تبیین واژگان غریب در احادیث معصومان (ع) در آثار شیخ صدوق

برخی از احادیث ائمه معصومان (ع) به تبیین و معناشناسی واژگان غریب پرداخته‌اند. شیخ صدوق از نخستین کسانی است که این قبیل از احادیث را یک‌جا گردآوری و در قالب ابواب مختلفی دسته‌بندی کرده است. مطالعاتی موردی در گونه‌شناسی معصومان (ع) در تبیین واژگان غریب در برخی آثار شیخ صدوق انجام پذیرفته است. این پژوهش درصدد گونه‌شناسی بیان معصومان (ع) در واژگان غریب با مطالعه در تمامی آثار برجای‌مانده از شیخ صدوق است. روش جمع‌آوری مطالب در این پژوهش، کتابخانه‌ای و پردازش آنها توصیفی - تحلیلی است. پس از بررسی‌ها مشخص شد بیان‌های تبیین معصومان (ع) از واژ‌ه‌های غریب در آثار شیخ صدوق شامل بیان وجه تسمیه واژه غریب، تعیین مصادیق برای واژه، بیان معنای لغوی و استعمالی، عبور از معنای ظاهری واژه، تاثیر اصول عقلایی سخن در معنای واژه، توجه به تاثیر روح معنا در ادبیات عرب و بیان مفهومی واژه غریب است. توجه به بیان‌های متنوع ائمه معصومان (ع) در معناشناسی واژگان غریب، اخبار متعارض بین مذاهب اسلامی را از بین می‌برد.

a typology of abstruse words in hadiths within al-shaykh al-ṣadūq’s works

some hadiths transmitted from the infallible imams elaborate on and elucidate abstruse words (gharīb al-alfāẓ). among the pioneering scholars who collected and categorized these hadiths was al-shaykh al-ṣadūq. various studies have been conducted on the typology of hadiths found in some works by al-shaykh al-ṣadūq concerning abstruse words. this research aims to provide a comprehensive typology of these hadiths by examining all the works attributed to al-ṣadūq available to us. the data collection method employed is library-based, and their examination follows a descriptive-analytical approach. findings suggest that the explanations provided by the infallibles regarding abstruse words, as compiled in the works of al-shaykh al-ṣadūq, encompass the rationale behind their designation, illustrative examples, both literal and contextual meanings, transcending their surface meanings, the influence of rational principles on their interpretations, considerations of the semantic spirit within arabic literature, and the conceptual elucidation of abstruse terms. the exploration of diverse interpretations of these words in these hadiths offers a means to resolve and reconcile conflicting narratives within various islamic denominations.