گونه‌شناسی خودهای بانوان طلبه ایرانی در شبکه اجتماعی اینستاگرام

ظهور و گسترش شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه اینستاگرام، زمینه‌ای نوین برای شکل‌گیری الگوهای تعاملی و بازتعریف عناصر فرهنگی فراهم کرده است. در این فضا، جوامع آنلاین به بستری برای بازسازی هویت فردی تبدیل شده‌اند؛ فرایندی که در آن پیوند میان جهان واقعی و مجازی از خلال آواتارها و بازنمایی‌های انتخاب‌شده کاربران شکل می‌گیرد. این پژوهش با اتکا به نظریه بازنمایی «خود» از منظر اروینگ گافمن، به تحلیل نحوه کنشگری بانوان طلبه در اینستاگرام می‌پردازد و ابعاد هویتی، مجازی و مخاطب‌محور این کنشگری را مورد واکاوی قرار می‌دهد. باتوجه‌به حضور روزافزون این گروه در فضای مجازی، پشتوانه‌های دینی و رسالت تبلیغی آنان، هدف مطالعه، گونه‌شناسی الگوهای کنشگری بانوان طلبه در این پلتفرم است. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای جهت‌دار، دو گونه اصلی از کنشگری شناسایی شده است: 1) کنشگری در قالب «سبک زندگی» و 2) کنشگری مبتنی بر «مسئولیت‌پذیری اجتماعی». گونه نخست شامل پنج زیرگونه است: اصالت معنای زندگی، اصالت تصویر زندگی، زندگی عاشقانه، حقیقت الهی و واقعیت کاریکاتوری و سبک مینیمالیستی مدرن. گونه دوم نیز سه زیرگونه را در بر می‌گیرد: امدادگر اجتماعی زنانه، مرجعیت زنانه دینی، و دختر تمدن‌ساز.تحلیل این الگوهای کنشگری، به شناسایی چهار نوع «خود» بازنمایی شده در اینستاگرام انجامید: 1) خود معناگرا، 2) خود تامل گرا، 3) خود سیال، و 4) خود مرجع. این یافته‌ها، افق‌های تازه‌ای در درک بازنمایی هویت، نقش‌آفرینی و کنشگری مذهبی زنان در بستر شبکه‌های اجتماعی می‌گشاید.