بررسی انسجام نقشه ی مهندسی فرهنگی کشور با برنامه های ششم و هفتم توسعه

هدف این پژوهش، ارزیابی انسجام عمودی سیاستی میان «نقشه مهندسی فرهنگی کشور» به‌عنوان سند راهبردی بالادستی و بخش‌های فرهنگی برنامه‌های ششم و هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا، پرسش اصلی پژوهش ناظر بر میزان هم‌راستایی اهداف و ابزارهای این اسناد در قالب چارچوب انسجام خط‌مشی عمومی است. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیم انسجام خط‌مشی در ادبیات سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و طبقه‌بندی ابزارهای هاولت استوار است. روش پژوهش، تحلیل مضمون کیفی نظریه‌محور براساس رویکرد براون و کلارک بوده که اهداف (50 کد از نقشه، 66 از ششم، 73 از هفتم) و ابزارها (365 از نقشه، 66 از ششم، 67 از هفتم) را استخراج ، کدگذاری و مقایسه کرده است. یافته ها حاکی از وجود هم‌افزایی نسبی در برخی حوزه‌ها همچون تحکیم خانواده، فرهنگ اسلامی، و مقابله با جنگ نرم است؛ با این حال، شکاف‌هایی قابل‌توجه در حوزه‌هایی نظیر بازآفرینی نظام فکری، هنر متعهد، جهانی‌سازی گفتمان اسلامی و سبک زندگی اسلامی-ایرانی به چشم می‌خورد. از منظر ابزاری، در حالی‌که نقشه مهندسی فرهنگی بر سازمان‌دهی و اطلاع‌رسانی تمرکز دارد، برنامه ششم توسعه به اقتدار و پشتیبانی مالی اولویت داده، و برنامه هفتم نیز از ضعف جدی در ابزارهای اقتدار رنج می‌برد. نتیجه‌گیری پژوهش بیانگر ناهماهنگی در پیوند چشم‌اندازهای کلان با ابزارهای اجرایی است که اجرای موثر سیاست‌های فرهنگی را با چالش مواجه ساخته است. پیشنهادهایی همچون احیای راهبردهای مغفول، تقویت ابزارهای نظارتی، و هماهنگی نهادی برای ارتقای انسجام سیاستی ارائه شده است.