ارزیابی ریسک اکولوژیکی خاک های آلوده به فلزات سنگین اطراف محل های دفن پسماند در ایران: مطالعه مروری نظام مند

زمینه و هدف: در دهه‌های اخیر، رشد شهرنشینی و تولید پسماندهای جامد شهری (msw) در ایران منجر به آلودگی شدید خاک اطراف محل های دفن پسماند با فلزات سنگین مانند cd، pb، cr، ni، zn، cu، asو hg شده است. این آلاینده‌ها، ناشی از شیرابه لندفیل‌ها، پایداری بالا داشته و تهدیدی برای اکوسیستم‌ها، زنجیره غذایی و سلامت انسانی ایجاد می‌کنند. این مطالعه مروری به بررسی جامع غلظت فلزات سنگین در خاک ه‌ای اطراف محل‌ های دفن پسماند کشور ایران و ارزیابی ریسک اکولوژیکی می‌ پردازد.مواد و روش ‌ها: از دستورالعمل prisma به منظور شناسایی و انتخاب مطالعات استفاده گردید. در این زمینه از پایگاه‌های داده جهانی scopus، web of science، pubmed و پایگاه ایرانی sid و magiran با استفاده از کلمات کلیدی مانندsoil*،heavy metal* و landfill*  بدون محدودیت زمانی استفاده گردید. علاوه بر این، شاخص‌های ارزیابی ریسک شامل فاکتور آلودگی (cf)، درجه آلودگی (cd) و شاخص ریسک اکولوژیکی (eri)  با استفاده از فرمول‌های مربوطه محاسبه گردید.یافته‌ ها: از 102 مطالعه اولیه، 11 مطالعه واجد شرایط انتخاب (مطابق با هدف مطالعه) و داده‌های غلظت فلزات استخراج شد. نتایج نشان داد که بالاترین غلظت فلز سنگین مربوط به کادمیوم (mg/kg 180( با cf برابر 782/61 و eri کلی 23480/89 بوده که ریسک فوق‌العاده شدید در خاک ‌های محل دفن پسماند شهر چالوس ایجاد کرده است. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که داده های اندکی در زمینه آلودگی خاک های محل دفن پسمانددر ایران وجود داشته و این داده‌ ها نیز از عدم یکپارچگی در تعداد و نوع فلزات سنگین شاخص برخوردارند. این امر ارزیابی ریسک اکولوژیکی خاک های محل دفن پسماند در ایران را با چالش های کمی و کیفی مطالعات مواجه نموده و قضاوت در خصوص نقاط با آلودگی های سطوح بالا، متوسط و پایین را دشوار می ‌نماید. از این‌رو ضروری است تا با برنامه ریزی منسجم نسبت به طراحی یک الگوی مطالعاتی یکپارچه جهت پایش مستمر خاک های محل دفن پسماند با تاکید بر آلودگی ناشی از فلزات سنگین شاخص اقدام شود و این مطالعه در سطح کشور به اجرا در آید.

ecological risk assessment of soils contaminated with heavy metals around landfill sites in iran: a systematic review

background: over the recent decades, the growth of urbanization and production of municipal solid waste (msw) in iran has led to severe soil pollution with heavy metals (cd, pb, cr, ni, zn, cu, as and hg) around the landfill sites. the heavy metals are highly stable and pose a threat to ecosystems, food chains, and human health. this comprehensive review examines the concentration levels of heavy metals in soils around the landfill sites of iran and the ecological risk assessment.materials and methods: the methodology was performed based on the prisma guidelines, and the global databases scopus, web of science, pubmed and the iranian database sid and magiran were used using relevant keywords such as soil*, heavy metal* and landfill*. in addition, risk assessment indicators including contamination factor (cf), contamination degree (cd) and ecological risk index (uri) were calculated.results: of 102 initial studies, 11 eligible studies were selected and metals concentration data were extracted. the results indicated that the highest concentration of heavy metal was related to cadmium (180 mg/kg) with a cf equal to 782.61 and a total uri of 23480.89 creating an extremely severe risk in the soils around the landfill site of chaloos city.conclusion: the results of the present study indicated that there was little data on soil contamination at landfill sites in iran. in addition, the existing data also had a lack of integrity in the number and type of heavy metals measured. this makes the ecological risk assessment of soils difficult; there are some quantitative and qualitative challenges in the data presented in the selected studies and make it difficult to judge points with high, medium and low levels of contaminants. therefore, it is necessary to take action in coherent planning for the design of an integrated study model for continuous monitoring of soils around the landfill sites with emphasis on pollution caused by heavy metals.