ارزیابی آلودگی عناصر بالقوه سمی خاک مزارع کشاورزی شمال شرق اهواز در منطقه ویس

زمینه و هدف: منطقه ویس در استان خوزستان یکی از مناطق مهم کشاورزی در شمال شرق اهواز می باشد که محصولات مختلف سبزیجات، صیفی ‌جات و غلات در مزارع آن کشت می ‌گردد. پژوهش حاضر در پاییز سال 1403 با هدف ارزیابی وضعیت عناصر بالقوه سمی در خاک مزارع کشاورزی شهر ویس انجام شد. مواد و روش ها: در این تحقیق 80 نمونه از خاک‌ های سطحی مزارع کشاورزی منطقه ویس در شمال شرق اهواز نمونه‌ برداری شد. برای سنجش فلزات از دستگاه جذب اتمی پلاسما icp-aes مدل varian 710-es ساخت شرکت اجیلنت آمریکا استفاده شد. یافته ها: میانگین فاکتور آلودگی، درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح شده و شاخص بار آلودگی عناصر باقوه سمی در خاک‌ های سطحی مزارع کشاورزی شهر ویس شمال شرق کلانشهر اهواز 1/46، 14/41، 2/40 و 1/23 بود. همچنین شاخص آلودگی نمرو و شاخص خطر زیستی عناصر باقوه سمی 5/19 و 260/05 محاسبه شدند. بالاترین شاخص خطر سرطان زایی عناصر باقوه سمی خاک های سطحی مربوط به فلز کروم برای کودکان (1-10×1/52) و بزرگسالان (2-10×4/79) به دست آمد. پایین ‌ترین شاخص خطرسرطان زایی برای بزرگسالان مربوط به فلز کادمیوم (3-10×9/20) و برای کودکان مربوط به فلز آرسنیک (2-10×9) بود.نتیجه گیری: مقادیر شاخص های فاکتور آلودگی، زمین انباشتگی و خطر بوم شناسی نشان داد که خاک مناطق مورد مطالعه به عناصر بالقوه سمی آلودگی دارند. ارزیابی شاخص خطر غیرسرطان زایی و شاخص خطر سرطان زایی  عناصر بالقوه سمی خاک‌ های سطحی مزارع کشاورزی شهر ویس شمال شرق نشان داد که عناصر کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم برای سلامتی انسان مشکلی ایجاد نمی کنند.

assessment of potentially toxic elements contamination of soils in agricultural farms northeast of ahvaz in the veys region

background: the veys region in khuzestan province is one of the important agricultural regions in the northeast of ahvaz, where various vegetables, herbs, and grains are grown in its fields. the present study was conducted in the autumn of 2024 with the aim of evaluating the status of potentially toxic elements in the soil of agricultural fields in the city of veys.materials and methods: in this study, 80 samples were taken from the surface soils of agricultural fields in the veys region in the northeast of ahvaz. a varian 710-es icp-aes atomic absorption-plasma device manufactured by agilent, usa, was used to measure metals. results: the average cf, cdeg, mcd and pli of toxic elements in the surface soils of agricultural fields in the city of veys, northeast of the ahvaz metropolis were 1.46, 14.41, 2.40 and 1.23. also, the nipi and the er index of toxic elements were calculated to be 5.19 and 260.05. the highest carcinogenic risk index of toxic elements in the surface soils was obtained for chromium metal for children (1.52×10-1) and adults (4.79×10-2). the lowest carcinogenic risk index for adults was for cadmium metal (9.20×10-3) and for children it was for arsenic metal (9×10-2).conclusion: the values ​​of cf, igeo and er showed that the soils of the studied areas are contaminated with potentially toxic elements. evaluation of the non-carcinogenic risk index and carcinogenic risk index of potentially toxic elements of surface soils of agricultural fields in the northeastern city of weiss showed that the elements cd, pb, as, cu, zn and cr do not pose a problem for human health.