بررسی جامع مکانیسم‌های گیاه‌پالایی برای حذف آلاینده های مختلف از خاک

 زمینه و هدف: از دیدگاه جهانی خاک سومین جزء عمده محیط زیست تلقی می‌شود که آلودگی آن در حال حاضر از مهم‌ترین چالش‌های سازمان‌های محیط زیست در جهان و همچنین مهم‌ترین معضلات زیست‌محیطی کشورها است لذا مطالعه حاضر باهدف بررسی جامع مکانیسم‌های گیاه‌پالایی به‌عنوان یک ابزار کارآمد و پایدار برای پاک‌سازی آلاینده های مختلف از خاک انجام شد.مواد و روش‌ها: این مطالعه، یک مطالعه مروری - توصیفی در سال 2024 بود که به‌منظور گزارش فرایند جست‎وجو، مستندسازی و غربالگری از چک‌لیست پریزما برای بررسی‌های سیستماتیک استفاده شد. روش کار با جست‌وجو مقالات از سال 2000 تا 2023 با کلید‌ واژه‌های انگلیسیphytoremediation ،bioremediation ،soil contamination ،heavy metals in soil و معادل فارسی مربوطه درسایت‌های معتبر pubmed، scopus،web of science ،google scholar ،magiran و  sidبود.یافته‌ها: بعد از جست‌وجو با کلید واژه‌های مرتبط تعداد 1021 مطالعه یافت شد و براساس معیارهای ورود و خروج 50 مقاله مورد استفاده قرار گرفت. براساس نتایج آلاینده‌ های اصلی خاک فلزات سنگین، گروه آلاینده‌های  btexو مواد نفتی است و با مکانیسم های مختلف گیاهپالایی از جمله کنترل هیدرولیک، تجزیه توسط گیاهی، گیاه استخراجی، گیاه تثبیتی، تصعید توسط گیاه، تجزیه توسط ریزوسفر، ریزوفیلتراسیون به عنوان یک فناوری نوین در رفع این آلودگی ها موثر واقع شوند.نتیجه‌گیری: هزینه‌های گزاف روش‌های فیزیکی و شمیایی تصفیه خاک سبب شده تا استفاده از روش گیاه‌ پالایی برای پاکسازی و تصفیه خاک بکار گرفته شود بزرگ‌ترین مزیت این روش نسبت به سایر روش‌ها، ارزان بودن و سادگی آن و معایب این روش خطرناک بودن بیومس گیاهان تجمع کننده فلزات و مصرف بیومس گیاهی آلوده شده توسط حیوانات، فاکتور محدود کننده شرایط آب و هوایی، عدم درک کامل این تکنولوژی و طولانی بودن آن است. 

comprehensive investigation of plant phytoremediation mechanisms for the removal of various pollutants from soil

background: from the global point of view, the soil is considered as the third major component of the environment, and its pollution is currently one of the most important challenges for environmental organizations worldwide, as well as the most significant environmental problems for countries. therefore, the present study aims to comprehensively investigate the mechanisms of phytoremediation as an effective and sustainable tool for the purification of various pollutants from the soil.materials and methods: this study was a descriptive review conducted in 2024 to report the process of search, documentation, and screening of the prisma checklist for systematic reviews. the search method included articles from 2000 to 2023 using the english keywords phytoremediation, bioremediation, soil contamination, heavy metals in soil, and their corresponding persian equivalents on reputable websites such as pubmed, scopus, web of science, google scholar, magiran, and sid.results: after searching with relevant keywords, a total of 1021 studies were found, and based on the criteria of input and output, 50 articles were used. according to the results, the main pollutants in soil are heavy metals, btex pollutants, and petroleum substances, which can be effectively remediated through various phytoremediation mechanisms, including hydraulic control, phytodegradation, phytoextraction, phytostabilization, phytovolatilization, rhizosphere degradation, and rhizofiltration, as a novel technology for addressing these contaminations.conclusion: the high costs of physical and chemical methods of soil remediation have led to the utilization of phytoremediation as a more cost-effective and simple approach for soil purification. the main advantage of this method over others is its affordability and simplicity, while its disadvantages include the potential accumulation of metals in bioaccumulating plants and the consumption of contaminated plant biomass by animals, limited climatic conditions, incomplete understanding of this technology, and its lengthy duration.