بررسی و ارزیابی ریسک فلزات سنگین در گردوی تولید شده در شهرستان تویسرکان

زمینه و هدف : گردو پر توزیع‌ترین آجیل درختی در سراسر جهان است و سال‌هاست که به عنوان یک غذای غنی از مواد مغذی مصرف می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی غلظت و ارزیابی ریسک فلزات سنگین در گردوی تولید شده در شهرستان تویسرکان در استان همدان بود. مواد و روش ها : 45 نمونه گردو از 3 شهر و 15 روستای شهرستان تویسرکان به روش سیستماتیک تصادفی جمع آوری گردید. پس از آماده‌ سازی و هضم نمونه ها به روش اسیدی، غلطت فلزات سنگین توسط دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. جهت ارزیابی ریسک از شاخص‌های edi، hq و hi  استفاده شد. یافته‌ ها: میانگین غلظت فلزات سنگین مس، روی، آهن، منگنز به ترتیب برابر با 16/12، 47/43، 88/53 ، 44/25 و سدیم و پتاسیم 280/9 و 182/6 میلی گرم بر کیلوگرم بود. نتایج آزمون کروسکال والیس و من ویتنی نشان داد که اختلاف بین میانگین غلظت آهن، منگنز، سدیم و پتاسیم با تغییر مکان معنی دار بود. آزمون همبستگی اسپیرمن نیز نشان داد که همبستگی معنی دار بین فلزات سنگین و عناصر معدنی وجود دارد. شاخص edi و hq برای هر یک از فلزات سنگین مورد مطالعه و  شاخص hi برای مجموع فلزات سنگین برای هر دو رده سنی، کمتر از 1 و در حد مجاز بود. نتیجه گیری: میانگین غلظت مس و منگنز بالاتر و روی و آهن کمتر از مقدار توصیه شده توسط فائو و سازمان بهداشت جهانی بود. در مقایسه با کشورهای مختلف جهان، غلظت آهن، روی، منگنز و سدیم بالاتر و پتاسیم پایین تر بود. فلزات سنگین مورد بررسی بدون ریسک اثرات غیرسرطان زایی برای دو رده سنی بزرگسال و کودکان بودند و خطر قابل ملاحظه‌ای برای اثرات نامطلوب سلامتی نداشتند. توجه ویژه به آلودگی خاک و محصولات کشاورزی به ویژه آلودگی گردو به فلزات سنگین و کنترل و کاهش ورود این آلاینده ها از طریق منابع انسانی مانند کود شیمیایی و آفت کش در شهرستان تویسرکان ضروری است.

investigation and risk assessment of heavy metals in walnuts produced in toyserkan county, hamedan, iran

background: walnut is the most widely distributed tree nut worldwide and has been consumed as a nutrient-rich food for many years. the aim of this study was to investigate the concentration and risk assessment of heavy metals in walnuts produced in toyserkan county, hamedan province.materials and methods: 45 walnut samples were collected from 3 cities and 15 villages of toyserkan county by systematic-random method. after preparation and digestion of the samples by acid method, the concentration of heavy metals was measured by atomic absorption spectrometry. edi, hq and hi indices were used for risk assessment.results: the average concentrations of heavy metals cu, zn, fe, mn, na and k were 16.12, 47.43, 88.53, 44.25, 280.9, and 182.6 mg/kg, respectively. the results of the kruskal-wallis and mann-whitney tests showed that the difference between the mean concentrations of iron, manganese, sodium, and potassium was significant with the change in location. spearman correlation test also showed that there is a significant correlation between heavy metals and mineral elements. the edi and hq index for each of the studied heavy metals and the hi index for the total of heavy metals in both age groups were less than 1 and within the permissible limit.conclusion: the average concentration of copper and manganese was higher and zinc was lower than the amount recommended by fao and world health organization. compared to other different countries in the world, the concentration of iron, zinc, manganese and sodium was higher and potassium was lower. the heavy metals studied were considered to be non-carcinogenic for both adults and children and did not pose a significant risk of adverse health effects. special attention to the contamination of soil and agricultural products, especially walnuts, with heavy metals and the control and reduction of the entry of these pollutants through human sources such as chemical fertilizers and pesticides in toyserkan county is necessary.