دیپلماسی اقتصادی و هدف‌گذاری هوشمند در جذب گردشگر خارجی: تحلیل مزیت نسبی مبادی اولویت‌دار

یکی از مهم‌ترین کارکردهای دیپلماسی اقتصادی اولویت‌سنجی میان کشورهای دنیا به‌منظور هدف‌گذاری در بازاریابی و جذب مشتریان خارجی است. این موضوع در صنعت گردشگری، از طریق بهره‌گیری از دیپلماسی اقتصادی و فراهم‌سازی بسترهای دیپلماتیک، می‌تواند زمینۀ جذب بهینۀ گردشگران خارجی را مهیا ‌سازد. این پژوهش به این پرسش پاسخ می‌دهد که با توجه به رویکرد ترجیحات آشکارشده، کدام‌ کشورها از مزیت نسبی بیشتری برای هدف‌گذاری در دیپلماسی اقتصادی و بازاریابی گردشگری برخوردارند. این پژوهش از شاخص‌های نسبت تمرکز (cr) و مزیت نسبی آشکارشدۀ تعدیل‌یافته (karca) استفاده کرده است و با تکیه بر داده‌های معتبر بین‌المللی برای بیست کشور که بیش از پانزده هزار گردشگر به ایران داشته‌اند، اولویت‌های دستگاه دیپلماسی را برای هدف‌گذاری در مبادی اولویت‌دار مشخص نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نُه کشور عراق، آذربایجان، ترکیه، ارمنستان، بحرین، لبنان، عمان، گرجستان و کویت به ترتیب بیشترین مزیت را برای جذب گردشگر خارجی به ایران داشته‌اند و هدف‌گذاری در این کشورها در توسعۀ گردشگری خارجی تاثیر بسزایی دارد. تحلیلی بر وجوه مشترک این کشورها پنج مولفۀ نزدیکی جغرافیایی، روابط فرهنگی و تاریخی مشترک، ارتباطات اقتصادی و سیاسی، ظرفیت بازار و تمکن مالی گردشگران و سابقۀ گردشگری در ایران را نشان می‌دهد. همچنین، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شاخص نسبت تمرکز برای سه کشوری که بیشترین گردشگر را به ایران داشته‌اند (cr3) 70 درصد است، که عدد نسبتاً بزرگی است و درعین‌حال که می‌تواند به دستگاه دیپلماسی اقتصادی کشور قدرت تمرکز بیشتری بدهد، آسیب‌پذیری نسبتاً زیادی در رویارویی با شوک‌های خارجی ایجاد می‌کند.

economic diplomacy and smart targeting in attracting foreign tourists: an analysis of the comparative advantage of priority origins

one of the most significant functions of economic diplomacy is prioritizing countries worldwide to set strategic goals in marketing and attracting foreign customers. in the tourism industry, this goal can be achieved through leveraging economic diplomacy and creating diplomatic frameworks, enabling optimal attraction of foreign tourists. considering this, the present study seeks to answer the question: which countries have the highest comparative advantage for economic diplomacy targeting, based on revealed preferences in foreign tourism? this research employs the concentration ratio and adjusted revealed comparative advantage (karca) indices. using reliable international data from 20 countries with over 15,000 tourists visiting iran, it identifies priority countries for the country's diplomatic apparatus to target. the findings indicate that iraq, azerbaijan, turkey, armenia, bahrain, lebanon, oman, georgia, and kuwait are the top nine countries with the highest potential for attracting foreign tourists to iran. targeting these countries could significantly contribute to the development of foreign tourism. five key factors are common among these origin countries: geographic proximity, shared cultural and historical ties, economic and political relations, market potential, and financial capacity of tourists, as well as their history of tourism in iran. furthermore, the study shows that the concentration ratio index for the top three countries with the highest number of tourists to iran (cr3) is 70%, a relatively large figure. while this high concentration can enhance the focus of the country's economic diplomacy apparatus, it also introduces a relatively high vulnerability to external shocks.