شناسایی عوامل و پیشران‏ های موثر بر توسعۀ گردشگری در مقالات منتشرشده با رویکرد آینده‏ نگاری در ایران با روش فراترکیب

رشد و توسعۀ گردشگری به عوامل و متغیرهای مختلفی وابسته است که از یکدیگر متاثر می‌شوند. گام نخست برای برنامه‌ریزی توسعۀ گردشگری شناخت عوامل و نیروهای تاثیرگذار در آن و تحولات آیندۀ این صنعت است. بدین منظور، پژوهش‌های داخلی متعددی با هدف شناسایی عوامل و پیشران‌های موثر بر توسعۀ گردشگری با روش‌های آینده‌نگاری انجام شده است. هدف از این پژوهش شناسایی و طبقه‌بندی عوامل و پیشران‏های موثر بر توسعۀ گردشگری در ایران با استفاده از روش فراترکیب در ابعاد شهری و منطقه‏ای است. واحد تحلیل در این پژوهش مقاله‏های علمی فارسی‌زبان با نمونۀ مطالعاتی داخلی است که در پایگاه‌های اطلاعاتی نورمگز، مگیران، اس‌آی‌دی و آی‌اس‌سی، پرتال جامع علوم انسانی و سیویلیکا در دورۀ زمانی 1395 تا 1402 منتشر ‌شده‌اند. با جست‌وجو در پایگاه‏های علمی گوناگون، ابتدا 79 مقاله به دست آمد که با استفاده از برنامۀ مهارت‌های ارزیابی حیاتی (casp) میزان روایی این مقالات بررسی شد و درنهایت به 60 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه ‌و تحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت‌مرحله‏ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. عوامل و پیشران‏های استخراج‌شده شامل 46 مفهوم است که در پنج مولفۀ مدیریتی، اجتماعی  فرهنگی، اقتصادی، خدماتی و کالبدی  زیست‏محیطی دسته‏بندی شده‏اند. در بین عوامل، عامل امنیت گردشگران در منطقه، و افزایش سرمایه‌گذاری در این بخش دارای بیشترین فراوانی است. پژوهشگران، مدیران و تصمیم‌گیرندگان حوزۀ گردشگری کشور می‌نوانند عوامل و پیشران‌های شناسایی‌شده در این پژوهش را برای برنامه‌ریزی و توسعۀ این صنعت مدنظر قرار دهند.

synthesis research on the factors and drivers of tourism development with a futures studies approach in iran

abstracttourism growth and development depend on various factors and variables that can influence each other. the initial step in planning for tourism development is to understand thabstracte factors and forces that impact its development and the future transformations of this industry. for this purpose, several studies have been conducted by iranian researchers to identify the factors and drivers influencing tourism development using foresight methods. this research aims to identify and classify the factors and drivers affecting tourism development in iran using the meta-synthesis method in urban and regional dimensions. the unit of analysis in this study comprises persian-language scientific articles with domestic study samples published in databases such as noormags, magiran, sid, isc, the comprehensive human sciences portal, and civilica during the period 2016-2023. initially, 79 articles were found through searches in various scientific databases, and using the critical appraisal skills programme (casp), the validity of these articles was reviewed, eventually narrowing down to 60 articles. the sandelowski and barroso seven-step model was used to analyze the selected articles. the extracted factors and drivers include 46 concepts categorized into five components: managerial, socio-cultural, economic, service-related, and physical-environmental. among the factors, tourist security in the region and increased investment in this sector have the highest frequency. overall, the identified factors and drivers can be considered by researchers, managers, and decision-makers in the country’s tourism sector for planning and developing this industry.