تحلیل آینده‌پژوهانه نیروی دریایی حیاتی و تعیین‌کننده ارتش به‌مثابه نیروی آینده‌نگر در ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر جنگ‌های آینده و ارتقای توان رزم

پژوهش حاضر باهدف ارائه تحلیلی آینده‌نگرانه از توان رزمی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌مثابه مولفه‌ای حیاتی و راهبردی در ساختار دفاعی کشور، با تمرکز بر الزامات نبردهای آینده، طراحی و اجراشده است. این مطالعه به روش آمیخته اکتشافی انجام گرفت که در بخش کیفی با رویکرد مرور دامنه‌ای، چارچوب مفهومی پژوهش استخراج شد و در بخش کمی، از منطق سناریونویسی راهبردی برای تحلیل روندها و طراحی وضعیت‌های محتمل آتی استفاده گردید. جامعه آماری شامل خبرگان دارای حداقل هفت سال تجربه تخصصی در حوزه‌های راهبردی، ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی با تمرکز بر مسائل نیروی دریایی بود. گردآوری داده‌ها از طریق ترکیب تحلیل اسناد، مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه‌های نیمه ساخت‌یافته و پرسش‌نامه صورت گرفت. در مرحله تحلیل، از روش تحلیل اثرات متقابل و نرم‌افزار میک‌مک به‌منظور شناسایی متغیرهای کلیدی و از نرم‌افزار سناریو ویزارد جهت تدوین و تحلیل سناریوها بهره گرفته شد.یافته‌های پژوهش حاکی از شناسایی 9 پیشران راهبردی شامل: طراحی نظام هوشمند انعقاد قراردادهای دفاعی هم‌راستا با الزامات نبردهای آینده، نهادینه‌سازی گفتمان هویت دریایی در سطح ملی، استقرار سازوکار شایسته گزینی در منابع انسانی رزمی، تقویت بنیان اقتصادی بندرهای نظامی به‌منظور پشتیبانی عملیاتی پایدار، هم‌راستاسازی علم و عملیات از طریق توسعه همکاری‌های نظامی دانشگاهی، تقویت اراده سیاسی در مسیر توسعه قدرت رزمی دریایی، اجرای آمایش سرزمینی با رویکرد دفاعی و تحلیل پیش‌دستانه تهدیدات نوظهور بوده است. براین‌اساس، دو سناریوی کلیدی تدوین گردید: سناریوی مطلوب با عنوان «جریان حیاتی و تعیین‌کننده» که دلالت بر تحقق قابلیت‌های نهادی، فناورانه و عملیاتی نیروی دریایی دارد؛ و سناریوی بدبینانه با عنوان «تاریکی پس پرده اقتدار» که نمایانگر استمرار چالش‌های ساختاری، شکاف‌های برنامه‌ای و ناتوانی در تطبیق با تحولات آینده است.

a prospective analysis of the vital and decisive navy of the army as a forward looking force in the defense structure of the islamic republic of iran, focusing on future wars and improving combat capability.

this study was conducted using a mixed exploratory method, in which the conceptual framework of the research was extracted in the qualitative part with a domain review approach, and in the quantitative part, the logic of strategic scenario writing was used to analyze trends and design possible future situations. the statistical population included experts with at least seven years of specialized experience in the fields of strategy, geopolitics, and political geography, focusing on naval issues. data collection was carried out through a combination of document analysis, library studies, semi structured interviews, and questionnaires. in the analysis stage, the interaction analysis method and the miqmaq software were used to identify key variables, and the scenario wizard software was used to develop and analyze scenarios.the research findings indicate the identification of nine strategic drivers, including: designing a smart defense contracting system in line with the requirements of future battles, institutionalizing the discourse of maritime identity at the national level, establishing a competent selection mechanism in combat human resources, strengthening the economic foundation of military ports for sustainable operational support, aligning science and operations through the development of military academic cooperation, strengthening political will in the direction of developing naval combat power, implementing territorial planning with a defensive approach, and proactively analyzing emerging threats. based on this, two key scenarios were developed: the favorable scenario titled &vital and decisive flow& which implies the realization of the institutional, technological, and operational capabilities of the navy; and the pessimistic scenario titled &darkness behind the curtain of authority& which represents the continuation of structural challenges, programmatic gaps, and the inability to adapt to future developments.