آینده‌نگاری توسعه پایدار ایران در افق 1410 با رویکرد سناریوپردازی

بخش قابل توجهی از جامعه جهانی، توسعه پایدار را به‌عنوان یک چارچوب هوشمندانه جهت پیشگیری از چالش‌های آینده پذیرفته است. این جریان از حوزه محیط زیست آغاز و اینک به یک روند جهانی تبدیل شده که در قالب تعهدات جهانی، در دستورکار کشورها قرار گرفته است. رویکردهای مختلف حاکمیتی، اقتضائات جهانی، نقش‌آفرینی بازیگران متعدد و ...، ابهامات و عدم‌قطعیت‌های بی‌شماری را در آینده توسعه پایدار ایران رقم می‌زند. ازاین‌رو در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش‌های آینده‌پژوهی، سناریوهای آینده توسعه پایدار ایران در افق 1410، تدوین و اولویت‌بندی شده و توصیه‌های سیاستی ناظر به سناریوهای اولویت‌دار، پیشنهاد می‌گردد. به‌منظور تعیین و دسته‌بندی عوامل، از مدل تحلیل لایه‌ای علت‌ها، برای تعیین عدم‌قطعیت‌ها از ماتریس تحلیل اثرات متقابل، جهت تدوین سناریوها از روش سناریوپردازی لایه‌ای و رتبه‌بندی سناریوها با استفاده از الگوی پیشنهادی نویسندگان انجام شده است. چهار عدم‌قطعیت کلیدی شامل رویکرد مبنایی در حاکمیت، تعهدات جهانی، امنیت و سیاست‌های کلی تعیین گردید. سناریوهای اصلی با نام‌های فرار از زندان، سیمرغ کوه قاف، دست‌های بسته و خواب بی‌جا، به‌عنوان محتمل‌ترین و باورپذیرترین سناریوهای آینده توسعه پایدار ایران شناخته شدند. در پایان، تقویت نهادهای مردمی درون‌گرا، شکل‌دهی ائتلاف‌های موازی بین‌المللی و منطقه‌ای، پیاده‌سازی سیاست‌های کلی، حفظ و ارتقاء امنیت پایدار و استقرار مدیریت یکپارچه، به‌عنوان توصیه‌های سیاستی پیشنهاد شدند.

foresight of iran’s sustainable development in the horizon of 2032 with a scenario approach

a significant part of the world community has accepted sustainable development as a smart framework to prevent future challenges. this flow started from the field of environment and now it has become a global trend that has been placed on the agenda of countries in the form of global obligations. different governance approaches, global requirements, the role of multiple actors, etc., create countless ambiguities and uncertainties in the future of iran’s sustainable development. therefore, in this research, using the methods of future studies, the future scenarios of iran’s sustainable development in the horizon of 2032 are formulated and prioritized, and policy recommendations related to the priority scenarios are proposed. in order to determine and categorize the factors, from the layered analysis model of the causes, to determine the uncertainties from the mutual effects analysis matrix, to develop the scenarios from the layered scenario development method and ranking the scenarios using the model proposed by the authors. four key uncertainties including the basic approach in governance, global commitments, security and general policies were determined. the main scenarios with the names farar az zendan, simorgh koh qaf, dasthay baste and khab bija were recognized as the most likely and believable scenarios for the future of iran’s sustainable development. in the end, the strengthening of introverted popular institutions, the formation of parallel international and regional coalitions, the implementation of general policies, the maintenance and promotion of stable security, and the establishment of integrated management were suggested as policy recommendations.