تفسیر تطبیقی آیات 11-13 سورۀ طارق

در آیات 11-12 سورۀ طارق، از «رَجع» و «صَدع» سخن رفته است: «وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ * وَ الْاَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ»؛ و در آیۀ 13 آمده است: «اِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْل». مفسران در تبیین معانی رجع و صدع در این آیات و مرجع ضمیر در آیۀ 13 دیدگاه‌های مختلفی مطرح کرده‌اند. این پژوهش، پس از استخراج و دسته‌بندی اظهارنظرهای مفسران و نقد و تحلیل آرای موجود، سعی در روشن کردن ارتباط سوگندها با یکدیگر و نیز ارتباط سوگندها با پاسخ آنها برآمده است. از پژوهش حاضر این نتیجه به دست می‌آید که افزون بر پذیرش معانی و مصادیق ابتدایی در ارتباط با سوگندها، معنای برگشت اجرام سماوی در مدار خود برای رجع و مفهوم قابلیت شکاف‌برداری و تجزیه‌پذیری زمین و تبدیل ماده به انرژی هسته‌ای برای صدع، به‌عنوان دو اعجاز علمی و در قالب معنایی عمیق‌تر، قابل‌مشاهده است. با اتخاذ معانی امروزی و برقراری تناسب بین سوگندها ضمیر در آیۀ 13 به قرآن بازمی‌گردد. درستی این پیش‌بینی قرآن دربارۀ رجع آسمان و صدع زمین حقانیت قرآن را ثابت می‌کند و پیش‌بینی رجع حتمی نفس انسان را در قیامت مستدل می‌سازد.

a comparative exegesis of verses 11-13 of the al-tariq chapter

in verses 11-12 of the al-tariq chapter, the terms “rajʿ” (return) and “ṣadʿ” (cleaving) are mentioned: “by the resurgent [rajʿ] heaven, and by the furrowed [ṣadʿ] earth.” verse 13 states: “it is indeed a conclusive discourse.” commentators have presented various views regarding the meanings of rajʿ and ṣadʿ in these verses, and the referent of the pronoun in verse 13. this study, after extracting and categorizing the opinions of commentators, and critically analyzing existing views, seeks to clarify the relationship between the oaths as well as that between the oaths and their responses. the research concludes that, in addition to accepting the primary meanings and instances related to the oaths, another deeper meaning can be observed: rajʿ signifies the return of celestial bodies in their orbits, while ṣadʿ denotes the earth’s capacity to split, divide, and undergo nuclear fission, revealing two instances of scientific miracles in the quran. by adopting contemporary interpretations and establishing a relationship between the oaths, the pronoun in verse 13 refers to the quran. the accuracy of the quran’s prediction regarding the return of the sky and the cleaving/splitting of the earth attests to its divine truthfulness and substantiates the foretelling of the inevitable return of the human soul on the day of judgment.