تفسیر تطبیقی نسبت الْجِنَّة با خدا در آیۀ 158 سورۀ صافات

مفسران دو معنا از الْجِنَّةِ در آیۀ 158 سورۀ صافات ارائه کرده‌اند. بیشتر مفسران مراد از این واژه را فرشتگان دانسته‌اند و تناسب معنای لغوی واژۀ «الْجِنَّة» با پوشیده بودن ملائکه از حواس ظاهری را دلیل این تفسیر اعلام کرده‌اند. طبق این دیدگاه، بین خدا و فرشتگان نسبت پدری و دختری برقرار است. گروه دوم مفسران ظاهر لفظ «الْجِنَّة» را در نظر گرفته و مراد از آن را جن شناسانده‌اند و گفته‌اند برخی از مشرکان نسبت همسری بین خدا و جن قائل بوده‌اند. مطالعۀ حاضر، با ارزیابی دلایل دو گروه از مفسران، قصد دارد علاوه بر واکاوی معنای «الْجِنَّة»، نوع نسب مذکور در آیۀ را تبیین کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد دلایل گروه نخست (بیشینۀ مفسران) ضعیف است و سیاق آیات نظر گروه دوم را تایید می‌کند. افزون بر سیاق، آیات دیگر قرآن نیز به گمان مشرکان در همسری جن و خدا اشاره کرده‌اند. وجود روایاتی از تابعین، شان نزول آیه و فرهنگ عرب‌های پیش از اسلام شواهد دیگری هستند که معنای منتخب را تایید می‌کند. بنابراین آیۀ مورد بحث ساحت خدا را از هر گونه نسبت، به‌ویژه نسبت همسری با جن، تنزیه کرده است.

comparative exegesis of the relationship between “al-jinnah” and god in verse 158 of the al-saffat chapter

exegetes have presented two meanings for “al-jinnah” in verse 158 of the al-saffat chapter. most exegetes have considered the intended meaning of this term to be angels, citing the correspondence between the lexical meaning of the word “al-jinnah” and the hiddenness of angels from the external senses as the basis for this interpretation. according to this view, there is a father-daughter relationship between god and the angels. the second group of exegetes has considered the apparent meaning of the term “al-jinnah” and identified it as jinn, stating that some polytheists believed in a spousal relationship between god and the jinn. the present study, by evaluating the arguments of both groups of exegetes, aims to not only analyze the meaning of “al-jinnah” but also clarify the nature of the relationship mentioned in the verse. the findings of this research indicate that the arguments of the first group (the majority of exegetes) are weak, and the context of the verses supports the view of the second group. in addition to the context, other quranic verses also refer to the polytheists’ belief in a marital relationship between jinn and god. the existence of narrations from the tabiʿīn, the occasion of revelation of the verse, and the culture of pre-islamic arabs provide further evidence confirming the chosen meaning. thus, the verse in question exalts god’s sanctity from any form of relationship, particularly a marital relationship with the jinn.