نسبت‌سنجی مطالعات تطبیقی و میان‌رشته‌ای تفسیر: چیستی، قلمرو و روش

در سال‌های اخیر، توجه به مطالعات میان‌رشته‌ای و تطبیقی در علوم دینی و قرآنی افزایش یافته است. با وجود این، به دلیل نوظهور بودن این مطالعات، ابعاد و مرزهای آنها هنوز به‌طور کامل شفاف نشده است و گاه پژوهشگران در استفاده از این روش‌ها تفاوت‌های موجود را نادیده می‌گیرند. این پژوهش با هدف بررسی چیستی، قلمرو و روش هر یک از این دو نوع مطالعه، به تحلیل مقایسه‌ای آنها پرداخته و نشان داده است که تفاوت‌های عمده‌ای بین ماهیت این دو روش وجود دارد. به‌طور خاص، اختلافات در روش‌شناسی، درون‌دانشی یا برون‌دانشی بودن، گسترۀ موضوعات و اهداف نهایی به چشم می‌خورد. با این حال، این تفاوت‌ها مطلق نیستند و در برخی زمینه‌ها همچون تفسیر یا هدف میانی شناخت، نقاط مشترکی دارند. این مطالعه بر این اساس نسبت میان این دو رویکرد را با توجه به ماهیت و قلمرو، به‌صورت تباین و عام و خاص من‌وجه تعریف کرده است. همچنین، در ارزیابی روش‌شناسی، مشخص شد که با هر دو این مطالعات، معاملۀ روش مطالعاتی می‌شود، اما با توجه به فرایند و نوع روش مطالعه (تطبیقی یا دینامیکی) رابطه‌ای تباینی دارند.

assessing the relationship between comparative and interdisciplinary studies in exegesis: nature, scope, and method

in recent years, attention to interdisciplinary and comparative studies in religious and quranic sciences has increased. however, due to the nascent nature of these studies, their dimensions and boundaries have not yet been fully clarified, and at times, researchers overlook the existing differences when employing these methods. this research, with the aim of examining the nature, scope, and method of each of these two types of study, has conducted a comparative analysis of them and demonstrated that there are significant differences in the essence of these two approaches. specifically, differences can be observed in methodology, whether they are intra-disciplinary or extra-disciplinary, the range of subjects, and their ultimate objectives. nevertheless, these differences are not absolute, and in certain areas such as quranic exegesis or the intermediate goal of cognition, they share commonalities. based on this, the study defines the relationship between these two approaches in terms of their nature and scope as one of contrast (tabāyun) and general-and-specific-in-some-respect (ʿām wa khāṣṣ min wajh). furthermore, in evaluating the methodology, it became clear that both studies are treated as methodological approaches, but they have a contrasting relationship depending on the process and type of study method (comparative or dynamic).