افسانۀ افسون شدن پیامبر (ص) در سورۀ فلق: تفسیر تطبیقی طباطبایی و صادقی تهرانی

یکی از مسائل چالش‌برانگیز کلامی در قرآن مسئلۀ تاثیر جادو و افسون بر خرد و پیکر پیامبر اکرم (ص)، به‌ویژه در سورۀ فلق، است که مفسران با نگرش‌های متفاوتی بدان پرداخته‌اند. طباطبایی، که پیشینۀ درخشانی در بهره‌گیری از تفسیر قرآن به قرآن دارد، اثرگذاری افسون بر پیکر پیامبر (ص) را پذیرفته است، اگرچه باور دارد که افسون مایۀ آسیب‌دیدگی خرد آن گرامی نمی‌شود، درحالی‌که صادقی تهرانی، که او نیز بر کاربست روش تفسیر قرآن به قرآن در فهم آیات تاکید دارد، تاثیر جادو بر خرد و پیکر پیامبر (ص) را یکسر رد کرده است. بررسی رویکرد مفسران یادشده در تفسیر سورۀ فلق، به‌ویژه در موضوع اثرگذاری افسون بر پیامبر اکرم (ص)، بایسته می‌نماید که در مقالۀ حاضر بدان پرداخته می‌شود. نتیجۀ این پژوهش این است که طباطبایی در تفسیر المیزان، با تاکید بر روایات اسباب نزول، تحلیلی محدودتر ارائه داده و در برخی موارد از اصول روش قرآن به قرآن فاصله گرفته است. در مقابل، صادقی تهرانی در تفسیر الفرقان، با تکیۀ کامل بر آیات قرآن و رد روایات غیرمعتبر، تفسیری جامع‌تر، و هم‌خوان‌تر با مبانی توحیدی قرآن ارائه کرده است.

the myth of the prophet’s (pbuh) bewitchment in the al-falaq chapter: a comparative interpretation between tabatabai and sadeqi tehrani

one of the challenging theological issues in the quran is the question of the influence of magic and bewitchment on the intellect and body of the holy prophet (pbuh), particularly in the al-falaq chapter, which commentators have addressed with differing perspectives. tabatabai, who has a distinguished background in employing the method of interpreting the quran by the quran (tafsīr al-qurʾān bi-l-qurʾān), accepts the effect of bewitchment on the prophet’s (pbuh) body, though he maintains that it did not impair his intellect. whereas, sadeqi tehrani, who also emphasizes the application of the quran-by-quran interpretation method in understanding the verses, completely rejects the influence of magic on both the intellect and body of the prophet (pbuh). examining the approaches of these two exegetes in interpreting the al-falaq chapter, particularly regarding the impact of bewitchment on the prophet (pbuh), is essential, and this article addresses this issue. the conclusion of this study is that tabatabai, in tafsīr al-mīzān, presents a more limited analysis by relying on narratives of the occasions of revelation (asbāb al-nuzūl) and, in some cases, deviates from the principles of the quran-by-quran method. in contrast, sadeqi tehrani, in tafsīr al-furqān, offers a more comprehensive interpretation, more aligned with the monotheistic foundations of the quran by relying entirely on quranic verses and rejecting unreliable narrations.