رابطه بین نگرش به سالمندی و احساس تنهایی از طریق نقش میانجی تاب‌آوری و عزت نفس در سالمندان ایرانی

نگرش افراد نسبت به سالمندی نقش مهمی در کیفیت زندگی آنها دارد و به‌ویژه می‌تواند در کاهش احساس تنهایی موثر باشد. عوامل روان‌شناختی مانند تاب‌آوری و عزت‌نفس ممکن است به عنوان میانجی‌های موثری در کاهش اثرات منفی تغییرات ناشی از سالمندی بر احساس تنهایی عمل کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه‌ی نگرش نسبت به سالمندی و احساس تنهایی، با نقش میانجی تاب‌آوری و عزت‌نفس، در سالمندان 60 سال به بالا در ایران انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی‌‌-همبستگی بوده و از مدل‌یابی معادلات ساختاری بهره گرفته است. جامعه‌ آماری شامل سالمندان ساکن استان کرمانشاه در سال 1403 بود و نمونه‌ای شامل 320 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. داده‌ها به صورت حضوری و با پرسش‌نامه‌های استاندارد گردآوری شد که شامل مقیاس نگرش به سالمندی لیدلاو و همکاران، مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون، مقیاس عزت‌نفس روزنبرگ و مقیاس تنهایی ucla بودند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با نرم‌افزارهای spss-26 وamos-24 تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که نگرش مثبت‌تر به سالمندی با احساس تنهایی کمتر ارتباط دارد. این رابطه هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق میانجی‌گری تاب‌آوری و عزت‌نفس مشاهده شد. تاب‌آوری و عزت‌نفس نقش میانجی معناداری در رابطه‌ بین نگرش نسبت به سالمندی و احساس تنهایی ایفا کردند. اگرچه برای بررسی مسیر علّی، مطالعات طولی مورد نیاز است، اما نتایج این پژوهش بر اهمیت تقویت عوامل روان‌شناختی مانند تاب‌آوری و عزت‌نفس و نیز پرورش نگرش مثبت به سالمندی به عنوان راهبردهایی کلیدی برای کاهش انزوای اجتماعی در سالمندان تاکید دارد. این یافته‌ها می‌توانند بینش‌های ارزشمندی برای تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی و جامع در جهت کاهش احساس تنهایی در سالمندان ارائه دهند.

the relationship between attitudes toward aging and feelings of loneliness through the mediating role of resilience and self-esteem in iranian older adults

individuals’ attitudes toward aging (ata) play a crucial role in their quality of life, particularly in reducing feelings of loneliness. psychological factors such as resilience and self-esteem may serve as effective mediators in mitigating the negative effects of aging-related changes on loneliness. therefore, this study aims to examine the relationship between ata and loneliness, with the mediating roles of resilience and self-esteem in older adults (60 and over) in iran. this study utilized a descriptive-correlational design, using structural equation modeling (sem). the target population consisted of older adults residing in kermanshah province, iran in 2024. a sample of 320 participants was selected through convenience sampling. data were collected in person using standardized questionnaires, including laidlaw et al.’s ata scale, connor-davidson resilience scale, rosenberg self-esteem scale, and ucla loneliness scale. the collected data were analyzed using spss26 and amos24 software. findings revealed that higher positive ata was associated with lower loneliness. this effect was observed both directly and indirectly through the mediation of resilience and self-esteem. resilience and self-esteem played a significant mediating role in the relationship between ata and loneliness. although longitudinal evidence is needed to investigate the causal pathway, the results of the current study suggest that it may be important to enhance psychological factors, such as resilience and self-esteem, as well as to foster positive ata, as key strategies to reduce social isolation among older adults. these results offer valuable insights for developing supportive policies and comprehensive programs to reduce the sense of loneliness in older adults.