رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه با افسردگی و اضطراب اجتماعی در سالمندان

رشد فزاینده جمعیت سالمند و پیامدهای آن باعث شده است که در اکثر جوامع، سالمندی جمعیت به‌عنوان مساله‌ای اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. سالمندی فرآیندی اجتناب‌ناپذیر و دوران حساسی از زندگی بشر است که بر همه جنبه‌های زندگی تاثیر می‌گذارد. بنابراین این مطالعه با هدف تعیین رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه با افسردگی و اضطراب اجتماعی در سالمندان انجام شد. در پژوهش حاضر که یک طرح‌ همبستگی-توصیفی بود، 150 نفر به صورت در دسترس از بین سالمندان 60 سال و بالاتر شهر تهران انتخاب شدند. ابزار پژوهش‌‌ پرسش‌نامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه-فرم 75 آیتمی یانگ، مقیاس افسردگی سالمندان یاساویج و همکاران و‌‌ پرسش‌نامه هراس اجتماعی کانور و همکاران بودند. داده‌ها با نرم‎افزار spss-28، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و حاکی از آن بود که بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه با افسردگی و اضطراب اجتماعی در سالمندان رابطه مستقیم معناداری وجود دارد (0.05>p). نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که طرحواره‌های رهاشدگی، محرومیت هیجانی، انزوای اجتماعی و طرحواره شکست قوی‌ترین همبستگی را با افسردگی  داشتند و طرحواره‌های کمال‌گرایی، نقص/شرم، انزوای اجتماعی و طرحواره آسیب‌پذیری نسبت به ضرر قوی‌ترین همبستگی را با اضطراب اجتماعی داشتند. همچنین نتایج آزمون رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که چهار طرحواره رهاشدگی، محرومیت هیجانی، نقص/شرم و بازداری هیجانی توانایی پیش‌بینی افسردگی را داشتند و سه طرحواره انزوای اجتماعی، نقص/شرم و کمال گرایی نیز توانایی پیش‌بینی اضطراب اجتماعی را داشتند. می‌توان نتیجه گرفت که استفاده از برنامه‌های پیشگیری محور در سنین کودکی و نوجوانی در جهت بررسی طرحواره‌ها و برگزاری دوره‌های آموزشی فراگیر با تمرکز بر طرحواره‌ها می‌تواند راهکارهای مفیدی در جهت آموزش روانی و بهبود شرایط زیستی در دوران سالمند افراد باشد.

the relationship of early maladaptive schema with depression and social anxiety in older adults

the ever-increasing growth of older population and its consequences have led aging to become a significant social issue in most societies. old age is an unavoidable and critical period in human life, impacting all aspects of living. therefore, this study aimed to determine the relationship of early maladaptive schemas (ems) with depression and social anxiety in older adults. this was a descriptive-correlational study in which 150 individuals were selected through convenience sampling from all older adults aged 60 and over living in tehran, iran. the measures included young’s 75-item ems questionnaire, yesavage et al.’s geriatric depression scale and connor et al.’s social anxiety questionnaire. the data were analyzed using spss-28, indicating a significant direct relationship of early maladaptive schemas with both depression and social anxiety (p<0.05). the results of pearson’s correlation test revealed that ems of abandonment, emotional deprivation, social isolation, and failure had the strongest correlation with depression. while, ems of perfectionism, defect/shame, social isolation, and vulnerability to harm were associated with social anxiety. additionally, the results from multiple linear regression analysis showed that four ems, namely abandonment, emotional deprivation, defect/shame, and emotional inhibition, were able to significantly predict depression, whereas three ems, namely social isolation, defect/shame, and perfectionism, were proven to significantly predict social anxiety. it can be concluded that implementing preventive programs during childhood and adolescence to examine schemas and conducting comprehensive educational courses focused on schemas can serve as effective strategies for psychoeducation and improving well-being in old age.