فهم تاثیر رفاقت‌سالاری و خویشاوندسالاری سازمانی بر سرمایه‌ اجتماعی سازمان؛ تبیین نقش میانجی عدالت سازمانی ادراک‌شده (مورد مطالعه: سازمان‌های دولتی استان لرستان)

امروزه یکی از مسائل و معضلاتی که سازمان‏های دولتی بدان گرفتارند خویشاوندسالاری و رفاقت‌سالاری سازمانی است. در سازمان‏های گرفتار به چنین معضلی، به سبب کاهش اعتماد سازمانی و تضعیف همکاری میان کارکنان و مدیران و کاهش انگیزه‌ منابع انسانی، صدمات و لطمات جبران‌ناپذیری متوجه سازمان است. از این ‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رفاقت‏سالاری و خویشاوندسالاری سازمانی بر سرمایه‌ اجتماعی با نقش میانجی عدالت ‌سازمانی ‌ادراک‌شده در سازمان‌های ‌دولتی ‌استان ‌لرستان انجام ‌پذیرفت. این پژوهش از ‌نظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از‌ حیث‌ روش گردآوری اطلاعات توصیفی‌ پیمایشی است. جامعه‌ آماری ‌پژوهش را کارکنان سازمان‌های ‌دولتی استان ‌لرستان تشکیل ‌داده‌اند که با ‌توجه به حجم جامعه‌ ‌آماری محدود و مشخص از فرمول محاسبه‌ ‌نمونه‌‌ کوکران استفاده ‌شد و بر اساس ‌آن حجم نمونه در ‌سطح ‌اطمینان 0.95 برابر 384 نفر تعیین شد و به روش نمونه‏گیری در ‌دسترس اعضای ‌نمونه انتخاب‌ شدند. ابزار ‌گردآوری اطلاعات در‌ ‏این تحقیق پرسشنامه‌ ‌استاندارد بود که روایی آن با ‌استفاده ‌از روش ‌اعتبار ‌محتوا و پایایی آن با روش آلفای‌ کرونباخ تایید ‌شد. برای بررسی و آزمون فرضیه‌های تحقیق، رویکرد مدل‌سازی ‌معادلات ‌ساختاری و نرم‌افزارهای smart pls2 و spss به‌ کار ‌گرفته ‌شد. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ‌ آن است که رفاقت‌سالاری و خویشاوندسالاری سازمانی اثر منفی و معنا‌داری بر سرمایه‌ اجتماعی دارد. همچنین نتایج نشان‌دهنده‌ ‌آن است که عدالت سازمانی ‌ادراک‌شده نقش میانجی در تاثیر رفاقت‌سالاری و خویشاوندسالاری سازمانی بر سرمایه‌ اجتماعی دارد. بنابراین به ‌عنوان یک نتیجه‌گیری ‌کلی می‌توان‌ گفت در سازمان‌های ‌دولتی زمانی ‌که رفاقت‌سالاری و مدیریت ‌رفاقت‌سالارانه به ‌همراه خویشاوندسالاری و مدیریت ‌قوم‌گرایانه حاکم ‌باشد سرمایه‌ اجتماعی در سازمان از‌ طریق عدالت سازمانی ‌ادراک‌شده رو به تضعیف و افول خواهد ‌بود.

understanding the impact of organizational cronyism and nepotism on the organization’s social capital: explaining the mediating role of perceived organizational justice (case study: governmental organizations of lorestan province)

today, one of the issues and dilemmas that governmental organizations are caught in is nepotism, ethnocentrism and cronyism. in organizations affected by such problems, the reduction of organizational trust, the weakening of cooperation between employees and managers, and the reduction of the motivation of human resources cause irreparable injuries and damages to the organization. therefore, the present study was conducted with the aim of investigating the effect of organizational cronyism and nepotism on social capital, with the mediating role of perceived organizational justice in government organizations of lorestan province. this research is applied in terms of purpose and descriptive survey in terms of data collection. the statistical population of the research was formed by the employees of the governmental organizations in lorestan province. considering the size of the limited and specific statistical population, the cochran sample calculation formula was used, and based on that, the sample size at the confidence level of 0.95 was determined to be 384 people. the members of the sample were selected using the available sampling method. the data collection tool in this research is a standard questionnaire, the validity of which was confirmed using the content validity method and the reliability was assessed using  cronbach’s alpha method. to investigate and test the research hypotheses, structural equation modeling approach and smart pls2 and spss software were used. the research results show that organizational cronyism and nepotism have a significant and negative effect on social capital. additionally, the results indicate that perceived organizational justice plays a mediating role in the effect of organizational cronyism and nepotism on social capital. therefore, as a general conclusion, it can be stated that in governmental organizations, when cronyism along with nepotism prevails, social capital in the organization will weaken and decline through perceived organizational justice.