کاربست طرح آمیخته‌ تکرارشونده در ارزشیابی مفهوم فرهنگ کیفیت در آموزش مهندسی؛ راهبردی برای توسعه‌ کیفیت آموزش و سرمایه‌ انسانی

هدف: فرهنگ کیفیت در یک پیوستار و در نقش‌هایی کاملاً متفاوت می‌تواند بستر تسهیلگری یا بازدارندگی را در پیشرفت یا پسرفت عملکرد سازمانی و تحقق ماموریت‌های آن فراهم‌ کند. در بررسی فرهنگِ کیفیت، دغدغه‌ اساسی بررسی تناسب آن با ماموریت‌ها، شرایط، امکانات،‌ و بلوغ سازمانی است. یکپارچگی بین آن‌ها می‌تواند زمینه‌ تعالی و حرکت هوشمندانه را رقم زند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم فرهنگ کیفیت در جهت توسعه‌ کیفی آموزش شکل گرفت.روش: بدین منظور از پژوهش روش‌های‌ پژوهش آمیخته‌ تکرارشونده در چهار بخش متوالی کیفی‌ کیفی‌ کمّی‌ کمّی استفاده شد. در بخش کیفی مبتنی بر پدیدارشناسی تفسیری تجارب زیسته‌ یاران آموزشی، شامل چهار طبقه‌ اعضای هیئت علمی، کارکنان، مدیران، و دانشجویان دانشکده‌های مختلف دانشگاه تهران در سال 1401، که به روش ملاکی انتخاب شدند، مورد واکاوی قرار گرفت. پس از مصاحبه با 61 شرکت‌کننده در کل دانشگاه تهران اشباع داده‌ها حاصل شد. در بخش کمّی 50 نفر از یاران آموزشی در دانشکده‌ فنی و مهندسی مورد پیمایش قرار گرفتند.یافته‌ها: تحلیل ادراک شرکت‌کنندگان به شناسایی 83 نشانگر و دسته‌بندی آن در قالب 19 زیرمضمون و سه مضمون مورد توافق منجر شد. در واکاوی افتراق ادراک یاران آموزشی، ادراک غالب و فرهنگ جاری حاکم در دانشکده‌‌ فنی و مهندسی «فرهنگ کیفیت کمّی‌محور» بود.نتیجه:‌ ‌نتایج نشان داد فرهنگ کیفیت دارای سطوح چندگانه‌ای است که وضعیت آن در هر سازمانی برآیند و فرایندی از روابط چندگانه و چندلایه مبتنی بر ابعاد فردی، گروهی، سازمانی، و فراسازمانی است. فاصله گرفتن از نگاه تک‌بُعدی، یک‌سطحی، متداول، و ایستا به فرهنگ کیفیت به ‌مثابه‌ وجود یا نبودِ آن و پرداختن به مسئله‌ تناسب سطح غالب موجود با ماموریت‌ها، شرایط، امکانات،‌ و بلوغ سازمانی و حرکت در جهت برقراری یکپارچگی بین آن‌ها و تلاش برای حرکت تدریجی به سطوح عالی‌تر می‌تواند زمینه‌ توسعه، تعالی، و حرکت هوشمندانه را رقم زند.

an iterative mixed-methods study to evaluate the concept of quality culture in engineering education to develop the quality of education and human capital

purpose: quality culture, with its diverse roles, impacts organizational performance and mission achievement. alignment with missions, conditions, resources, and organizational maturity is crucial. effective integration drives excellence and intelligent progress. the present study was conducted with the aim of analyzing the concept of quality culture in order to develop the quality of education. method: this study employed an advanced mixed-methods approach, comprising four sequential phases: qualitative, qualitative, quantitative, and quantitative. the qualitative phase, grounded in interpretive phenomenology, explored the lived experiences of stakeholders across four categories: faculty members, employees, managers, and students from various faculties at the university of tehran. participants were selected using criterion sampling, and data saturation was achieved after conducting in-depth interviews with 61 stakeholders, representing the entire university of tehran. subsequently, a quantitative survey was administered to 50 stakeholders from the technical and engineering faculty. findings: in the stage of people’s perception of quality culture, 83 indicators, 19 sub-themes and three themes agreed upon by all were identified and categorized. in analyzing the difference in the perception of teaching assistants, the prevailing perception in the technical and engineering faculty was &quantity-oriented quality culture,& and the prevailing current culture was also quantitative-oriented quality culture. conclusion: the study findings reveal that quality culture is a complex construct with varying levels, influenced by intricate relationships spanning individual, group, organizational, and extra-organizational dimensions within each organization. shifting away from the simplistic, static view of quality culture as merely present or absent, and instead focusing on aligning the dominant level with organizational goals, resources, and maturity can pave the way for progress. by fostering integration and striving for advancement towards higher levels, organizations can lay the groundwork for development, excellence, and strategic advancement.