تحلیل عکسیت در عکاسی هنری دهه1390 ایران بر پایه ی دیدگاه فرانسوا سولاژ

عکسیت در تعریف فرانسوا سولاژ به معنای تاکیدِ همزمان بر بازگشت‌ناپذیر بودنِ لحظه‌ عکاسی‌شده (امر بازگشت‌ناپذیر) و امکان تولید تصاویر متفاوت از فایل دیجیتال یا نگاتیوِ آن لحظه است (امر پایان‌ناپذیر). این امکاناتِ بی‌پایان، بر تواناییِ ذاتی عکاسی برای ادغام با سایر رسانه‌ها صحه می‌گذارند بنابراین با محو شدن مرزهای میانِ رسانه‌ها، عکاسانه بودن معنای متفاوتی از دوران مدرنیستی‌اش یافته و به «عکسیت» نزدیک‌تر است. در این پژوهش به منظور بررسیِ جایگاهِ «عکس‌بودن» در آثاری که در دهه‌ نود خورشیدی در نمایشگاه‌های عکاسیِ تهران به نمایش درآمده‌اند، از این شاخصه‌ استفاده شده‌است. ابتدا اهمیت امر بازگشت‌ناپذیر در عکاسی این دهه تحلیل شده که اغلب به شکل ثبت اموری در حال زوال ظاهر شده و گاه از طریق دستکاری در ثبت و چاپ عکس یا نمایش عکس‌های زوال یافته‌، برجسته شده‌است. سپس استفاده‌ عکاسانِ این دهه از امر پایان‌ناپذیر در عکاسی مطرح شده که به صورت‌ِ فتومونتاژ، دستکاری نگاتیو و عکس، چاپ آلترناتیو و استفاده‌ فیزیکی از عکس‌های از پیش موجود نمایان شده ‌است. در نهایت، تحلیلِ آثار عکاسانی که این دو ویژگی را پیوند داده‌اند و عکسیت در آثارشان برجسته است، نشان داده که آن‌ها در مواردی معدود از طریق چینش متفاوت عکس‌های از پیش موجود خوانش ارجح را به چالش کشیده و در مواردی از طریق چاپ آلترناتیو یا دستکاری اثر به نقاشی نزدیک شده‌اند، و در بیشتر موارد، از تلفیق گذشته و امروز بهره گرفته‌اند. چنین تلفیقی اغلب در مسیر سوگواری برای گذشته‌ای فراموش‌شده بوده اما در موارد اندکی نیز تداومِ اندوهناک گذشته‌ای ناخوشایند را در وضعیت امروز به نمایش گذاشته است.

analysis of the photographicity in 1390’s iranian art photography based on françois soulages’ perspective

what is more significant in photographic exhibitions: the idea and concept, or their form? prioritizing one over the other can reveal a tendency toward a specific type of art. the aim of this article is not to confirm or deny either approach but to explore the importance and significance of ’being photographed’ in the photographic exhibitions held in tehran during the 2010s. while there are many indicators for studying the photographic characteristics of artworks, such as modernist indicators, the era of conceptualism and post-conceptualism has blurred the boundaries of the medium. therefore, in this study, alternative indicators were usedfrançois soulages, in his book esthétique de la photographie: la perte et le reste, introduces the term photographicity as the fundamental characteristic of photography. he elaborates on this concept in detail. in this context, photographicity refers to the simultaneous emphasis on the irreversibility of the moment when the photograph is taken (the irreversible) and the endless possibilities of creating different images from the same negative or digital file (the endless). this duality validates photography’s ability to integrate with other mediums. by dissolving the boundaries between mediums, this concept serves as a valuable indicator of the importance and significance of being photographed in the contemporary era. it is clear that both the irreversible and the endless are characteristics found in all photographs, but the key question is how iranian photo-based artists exhibiting in tehran art galleries during the 2010s utilize these two traits. how do they connect and emphasize being photographed in their works?this research is qualitative, employing a descriptive-analytical method. the information for the theoretical framework was gathered through library research, while the photos and data related to the photographic works were sourced from artists’ websites, galleries, and, in some cases, the artists’ archives based on françois soulages’s perspective, this research first analyzes the use of the irreversibility of the moment captured in a photograph.