حوای دوم؛ واکاوی نسبت مریم با حوا در الهیات مسیحی و بازنمایی آن در آثار نقاشی

مساله اصلی این پژوهش آنست که درونمایه «حوای ثانی دانستن مریم (ع)» چه نسبتی میان این دو شخصیت در الهیات مسیحی برقرار می‌کند و این نسبت، چگونه در هنر نقاشی بازنمایی شده است. روش این پژوهش، هم در تفسیر متون الهیاتی و هم در فهم نقاشی‌ها تحلیلی است و به فهم ترکیب‌بندی‌ها و کارکرد عناصر در آن‌ها نظر دارد. این مقاله نتیجه می‌گیرد که چنین مضمونی هم در الهیات مسیحی کاملا ریشه‌دار و مکرر است و هم در هنر نقاشی مسیحی به وفور بازتاب یافته و ترسیم مریم به مثابه نقطه‌ مقابل حوا عنصر اصلی این درونمایه است؛ حوا وسوسه‌انگیز و برهنه و نافرمان است ولی مریم باکره، پوشیده و فرمانبردار است؛ حوا با گناه خود مرگ را برای نسل بشر می‌آورد و مریم رهگذر جاودانگی و حیات است؛ حوا کلمه شیطان را می‌شنود و آدم را به هبوط می‌کشاند ولی مریم آبستن کلمه خداوند می‌شود و انسان را به ملکوت می‌رساند؛ حوا قرین مار به مثابه‌ بازنمایندﺓ شیطان است و به فریب او سیب را می‌ستاند اما مریم مار را زیر پا دارد و نجات‌بخش است. همچنین طبق الهیات مسیحی، اگر حوای نخست گمراه‌کننده‌ همسرش آدم شد، مریم نیز در کالبد حوای دوم، مادر و پرورنده‌ عیسی(ع) بود که برخی از مفسرین مسیحی از وی بعنوان آدم ثانی تعبیر می‌کنند؛ به تعبیری حوای اول و دوم بودن هر یک از این دو شخصیتِ زن، در سایه آدم اول و دومی است که یکی اسباب هبوط را فراهم می‌کند و دیگری با زایمان خود، آغازگر رستگاری می‌شود.

second eve: an analysis of the relationship between mary and eve in christian theology and its representation in painting works

although human culture is dynamic and changing, it is always deeply influenced by the fundamental structures and constructions of ancient symbolic-semiotic systems, including religions. one of the symbolic-semiotic patterns that can be found in almost all religions and mythological systems of cultures and nations is the story of the beginning of human life on earth, which is called the story of creation (genesis creation narrative). one of the perspectives of examining the stories of creation is the images and ideas related to each of the two human sexes; in these myths, sometimes the beginning of human life begins with the first father or mother. these images have profoundly affected the symbolic-semiotic system of the relations between the two sexes and in different dimensions, they promote certain ideas about the human value and the characteristics of each of the two sexes and postponing sins and wickedness or victimhood. the narrative of the scriptures about the history of the first couple forms a framework for the knowledge of the two sexes and their relationship with god and each other, which can be referred to as the theology of sexuality. christianity has been specifically studied from this point of view, and many christian and non-christian thinkers have commented on this aspect of its theology. one of the most frequent themes in these studies is the role of eve in the temptation of adam and the occurrence of the original sin and their departure from heaven, which has left its mark in the long history of christian theology, culture, and art. concerning the status of women in christianity, if we focus only on the tempting and evil role of eve in the story of creation, and do not regard the position that christian theology has given to eve as the mediator of human salvation, the general image of women in this religion is often drawn as an evil, negative and inferior one.