اقتباس و برگرفتگی در نسخه‌های عبری و فارسی دوره صفوی با رویکرد ترامتنیت ژرار ژنت (مطالعه موردی: بهرام‌نامه 1112 ه.ق. و هفت‌پیکر 1076 ه.ق.)

بهرام‌نامه به‌عنوان اثری فارسی-عبری، متجلی هنر قوم یهود در بستر هنر ایران می‌باشد. این اثر برگرفته از نسخه فارسی هفت‌پیکر قرن11ه.ق. بوده و با انتخاب و تغییر برخی نظام‌های نشانه‌ای خاص در آن، نسخه اقتباسی بهرام‌نامه خلق شده است. مساله، علت بازآفرینی و اقتباس نسخه عبری هفت‌پیکر از نسخه فارسی آن در دوره صفوی می‌باشد. هدف، دست‌یابی و تشخیص نوع دگرگونی‌ها در بیش‌متن بهرام‌نامه است و پرسش‌ها عبارتند از: 1) در فرآیند برگرفتگی، تغییر کدام یک از نظام‌های نشانه‌ای در نسخه عبری، منجر به تغییر معنا شده است؟ 2) دو نسخه فارسی و عبری هفت‌پیکر چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟ بررسی بهرام‌نامه به همراه پیش‌متن‌های موجود می‌تواند خلا مطالعاتی در این زمینه را پر نماید. این پژوهش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی بوده و دو نسخه مد‌نظر را با رویکرد ترامتنیت ژرار ژنت بررسی نموده است. روش گردآوری اطلاعات نیز به صورت کتابخانه‌ای (فیش‌برداری) و مشاهده می‌باشد. بر اساس نتایج به‌دست آمده بهرام‌نامه با گذار از بینامتنیت به بیش‌متنیت چیزی بیش از تقلید یا بازتولید متن را نشان می‌دهد. این کتاب، هفت سلوکِ یاد شده در شعر نظامی را تغییر داده و با مشابهت‌سازی صوری از داستان هفت‌گنبد، تمثیلی از دین موسی و آیین یهود را نشان می‌دهد؛ یعنی از هم‌حضوری شعر نظامی به اقتباس رسیده است. نشانه‌ها، گاه، از نوع ارجاع به یهودیت بوده و گاه، نقل قولی از نظامی. لذا، این متن مصور در چرخش مداوم از اسلام به یهودیت و بالعکس در نوسان بوده و گونه غالب تغییرات، جایگشت است.

adaptation and derivation in hebrew and persian manuscripts of the safavid era through gerard genet’s transtextuality: bahram-nameh (1112 ah) and haftpeikar (1076 ah)

as a persian hebrew work, bahram-nameh represents jewish art in the context of iranian art. this work is derived from a persian manuscript of haftpeikar and by choosing and changing some special sign systems in it, an adapted manuscript of bahram-nameh was created. the problem is the reason for the re-creation and adaptation of the hebrew manuscript of haftpeikar from its persian manuscript in the safavid era.the goal is to achieve and identify the type of transformations in the bahram-nameh hyper textual. questions: in the derivation process, what sign systems were changed or removed in the hebrew manuscript that led to a change in meaning? what are thedifferences between the two persian and hebrew manuscripts of haftpeikar? examining bahram-nameh together with the available pretexts can fill the void of studies in this field. the statistical population includes paintings of the haftpeikar section ofthe persian manuscript of khamsa of nizami in 1076 a.h. and the paintings of the hebrew manuscript named bahram-nameh belonging to 1112 a.h. the images of the paintings of both manuscripts are available on the website of the british museum. the study sample also includes seven paintings from both books called seven places. this research is descriptive-analytical and comparative and has examined the two manuscripts in question with the approach of gerard genett's intertextuality.