بررسی تورش‌های رفتاری سرمایه‌گذاران حقیقی با استفاده از مدل پنج عاملی بیلارد، بیل و کایزر

تورش‌های رفتاری به‌عنوان خطاهای شناختی نظام‌مند و قابل پیش‌بینی، می‌توانند فرایند تصمیم‌گیری مالی را به‌طور معنی‌داری تحت‌تاثیر قرار دهند. مدل پنج‌عاملی بیلارد، بیل و کایزر از چارچوب‌های شناخته‌شده در شناسایی و تبیین این تورش‌ها به‌شمار می‌رود. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر ویژگی‌های شخصیتی سرمایه‌گذاران حقیقی بر تورش‌های رفتاری آنان با استفاده از این مدل بود. جامعه آماری شامل سرمایه‌گذاران حقیقی فعال در بورس اوراق بهادار تهران بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه و با روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی گردآوری شد. حجم نمونه 216 نفر و روش تحلیل شامل مدل‌یابی معادلات ساختاری و آزمون‌های ناپارامتریک بود. متغیرهای مطالعه در سه دسته اصلی قرار داشتند: ویژگی‌های شخصیتی، تورش‌های رفتاری (تمایلی، لنگراندازی و گله‌واری)، و شاخص‌های جمعیت‌شناختی (جنسیت، سن، وضعیت تاهل، تحصیلات، درآمد و تجربه). بر مبنای مدل بیلارد، بیل و کایزر، ویژگی‌های شخصیتی بر اساس دو بعد «احتیاط–شتاب‌زدگی» و «اعتمادبه‌نفس–اضطراب» به پنج تیپ ماجراجو، مدگرا، محتاط، فردگرا و متعادل طبقه‌بندی می‌شوند.یافته‌ها نشان دادند که ویژگی‌های شخصیتی اثر معنی‌داری بر بروز تورش‌های رفتاری دارند. به علاوه، مقایسه زوجی تیپ‌های شخصیتی بر حسب هر سه تورش رفتاری حاکی از تفاوت معنی‌دار میان برخی گروه‌ها بود؛ برای مثال، سرمایه‌گذاران مدگرا و محتاط در هر سه تورش رفتاری الگوهای متفاوتی نشان دادند. از منظر جمعیت‌شناختی، تنها متغیرهای جنسیت و تحصیلات بر تورش تمایلی، جنسیت، سن و تجربه بر تورش گله‌واری، و سن بر تورش لنگراندازی اثرگذار بودند. همچنین سه متغیر جنسیت، سن و تحصیلات بر الگوی ویژگی‌های شخصیتی تاثیر معنی‌داری داشتند. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که شناخت و تحلیل تورش‌های رفتاری می‌تواند به سرمایه‌گذاران حقیقی و سیاست‌گذاران در کاهش اثرات منفی این خطاهای شناختی و اتخاذ تصمیم‌های منطقی کمک کند. به‌ویژه، مدل پنج‌عاملی بیلارد، بیل و کایزر می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد در این مسیر به‌کار گرفته شود.

investigating the behavioral biases of individual investors’ decision using bailard, biehl and kaiser five-way model

behavioral biases are systematic and predictable errors that can occur in making financial decisions. bailard, biehl and kaiser five-way model is one of the general models for understanding and identifying behavioral biases. based on this, the purpose of the current research is to investigate the behavioral biases of individual investors using bailard, biehl and kaiser five-way model. the population of this study was individual investors of the tehran stock exchange. the data was collected by questionnaire from a sample of 216 individual investors. snowball sampling was used for gathering data. structural equation modeling and non-parametric tests were used to analyze the data. the main variables of the research were the personality traits of investors, behavioral biases (i.e., disposition effect, anchoring, and herding) and demographic variables (i.e., gender, age, marital status, education, income, experience). based on the model of bailard, biehl, and kaiser the personality traits of investors are divided into five personality types: adventurer, celebrity, guardian, individualist, and straight arrow. this division is based on two main dimensions &careful-impetuous& and &confident-anxious&. the research findings showed that the personality traits of investors affect their behavioral biases. in addition, all five personality types were compared two by two according to the three behavioral biases. for example, it was verified that celebrity and guardian investors were different from each other in the three behavioral biases. the findings showed that gender and education have a significant effect on the disposition biases. gender, age, and experience have a significant effect on herding biases. age has a significant effect on anchoring biases. finally, understanding and recognizing behavioral biases can help individual investors and policymakers to make intelligent decisions by minimizing behavioral biases. bailard, biehl and kaiser five-way model can play a pivotal role in realizing this important goal.