نقش تعدیل‌کنندگی منبع کنترل درونی و بعد فرهنگی جامعه بر قضاوت و تردید حرفه‌ای حسابرسان

مقدمه: به ارائه‌دهندگان خدمات کلیدی مالی به سرمایه‌گذاران و ذینفعان شرکت‌ها، حسابرس می‌گویند. این مطالعه با هدف تعیین نقش تعدیل‌کنندگی منبع کنترل درونی و بعد فرهنگی جامعه بر قضاوت و تردید حرفه‌ای حسابرسان انجام شد.مواد و روش‌ها: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-همبستگی است که در سال 1402 با بهره‌گیری از روش‌های میدانی و اسنادی برای تعیین مبانی نظری و طراحی مدل مفهومی انجام شد. در مرحله اول، جهت طراحی الگوی مفهومی، با بهره‌گیری از تکنیک دلفی و روش نمونه‌گیری هدفمند گلوله‌برفی، مصاحبه‌هایی با 30 نفر از خبرگان و استادان متخصص در حوزه حسابداری و حسابرسی انجام شد. در مرحله دوم، جامعه آماری تحقیق شامل کلیه حسابرسان شاغل در موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران بود که داده‌های مربوط به آن‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد محقق‌ساخته گردآوری گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای spss نسخه 21 و  amos انجام شد.یافته‌ها: بین دو متغیر قضاوت حرفه‌ای و فشارهای اخلاقی رابطه معنی‌داری وجود دارد. فشارهای اخلاقی بر قضاوت حرفه‌ای حسابرسان با توجه به متغیر تعدیل‌گر منبع کنترل درونی و بعد فرهنگی جامعه تاثیر معناداری داشت. فشارهای اخلاقی بر نگرش تردید حرفه‌ای با توجه به متغیر تعدیل‌گر منبع کنترل درونی و بعد فرهنگی جامعه تاثیر معناداری داشت. مقدار تی و بار عاملی استانداردشده بین سوالات و متغیرها در تمامی موارد به ترتیب بیشتر از 1/96 و 0/4 بود (0/01=p).نتیجه‌گیری: طبق نتایج این پژوهش، توجه ویژه به جنبه‌های شخصیتی حسابرسان قبل از ورود به حرفه سبب می شود که ویژگی‌های شخصیتی و اجتماعی خاص آنان نتواند بر قضاوت حرفه‌ای آن‌ها تاثیرگذار باشد. هرچند به‌واسطه وجود موانع متفاوت، حل تعارض بین حسابرس و مدیریت به‌صورت مطلق مقدور نیست؛ اما باید تلاش نمود این تعارض به حداقل ممکن برسد.

the moderating role of internal locus of control and the societal cultural dimensions on auditors’ professional judgment and skepticism

introduction: auditors serve as crucial providers of financial information to investors and corporate stakeholders. this study examined the moderating effects of internal locus of control and societal cultural dimensions on auditors’ professional judgment and professional skepticism.methods: this applied research employed a descriptive-correlational design, combining both field and documentary research methods. conducted in 2023, the research aimed to explore and establish the theoretical foundations of field research methodologies. the study comprised two phases: first, a delphi technique with targeted snowball sampling was used to interview 30 accounting and auditing experts to develop the conceptual model. second, data were collected via researcher-developed questionnaires from auditors working at the iranian association of certified public accountants member firms. data analysis was performed using spss software (version 21) and amos software.results: significant relationships were found between professional judgment and ethical pressures. ethical pressures had a significant effect on auditors’ professional judgment when moderated by internal locus of control and cultural dimensions(t>1.96, standardized factor loading>0.4, p=0.01). similarly, ethical pressures significantly influenced professional skepticism through these moderating variables. all measured relationships demonstrated statistical significance (p=0.01).conclusion: the findings emphasized the importance of evaluating personality traits in auditors prior to professional certification, as these characteristics might influence professional judgment. while the absolute resolution of auditor-management conflicts remained unattainable due to inherent obstacles, the study recommended implementing measures to minimize such conflicts through enhanced awareness of these moderating factors.