دو برهان از آذرخور اشتاذ گشنسپ

یکی از دانشمندان ایرانی قرن چهارم و پنجم هجری قمری، آذرخور اشتاز گشنسپ است. نام وی تنها در آثار دانشمند برجسته ایرانی، ابوریحان بیرونی، آمده است. آذرخور دانشمندی معاصر ابوریحان بیرونی بوده است و ایشان در کتاب معروف « الآثار الباقیه عن القرون الخالیه » خود، آنچه را که از آذرخور اشتاز گشنسپ پیرامون پنجه دزدیده شده (خمسه مسترقه) ، نظر ایرانیان درباره پیدایش جهان و خلقت بشر و روز سراوشا شنیده بود، بیان کرده است. ابوریحان در کتاب « الاستخراج الاوتار » تنها به چهار قضیه هندسی پرداخته و برای هر یک از آنها براهین مختلفی آورده است. اولین قضیه این کتاب « ویژگی خط شکسته محصور در یک دایره » نام دارد. در این مقاله، به دو برهان آذرخور بر این قضیه خواهیم پرداخت. این دو برهان تنها میراث ریاضی بر جای مانده از آذرخور است که به لطف ابوریحان بیرونی به ما رسیده است.

two proofs from āzarkhor ashtāz goshnasp

one of the iranian scientists of the fourth and fifth centuries ah is āzarkhor asht={a}z goshnasp. his name is only mentioned in the works of the prominent iranian scientist, ab={u} rayh={a}n al-b={i}r={u}n={i}. in this paper, we will explain ={a}zarkhor’s two proofs on the first theorem of the book ``al-estekhr={a}j al-awt={a}r that given by ab={u} rayh={a}n. this theorem is called ``theorem of the broken chord and these two proofs are the only mathematical legacy left by ={a}zarkhor.