میراث فرهنگی ناملموس، بن‌مایه بقا و حیات تکایا در شهر گرگان

میراث فرهنگی ناملموس پلی است که گذشته را به حال و حال را به آینده پیوند می‌دهد. توجه به میراث ناملموس هر قوم و ملتی در کنار میراث فرهنگی ملموس‌شان و حفظ آنها، امروزه بیش‌از پیش اهمیت پیدا کرده است. میراث ناملموس گرگان نیز از دیرباز تا به امروز با جریان داشتن در کانون‌های محله‌ای و شهری گرگان، یعنی تکایای شهر، هویت‌بخشی، پویایی و سرزندگی بافت‌ تاریخی گرگان را به ارمغان آورده است. مقاله حاضر با هدف «معرفی و مستند ساختن میراث ناملموس و فرهنگ زنده زیست بوم گرگان در ارتباط با کانون‌های شهری و محله‌ای شهر (تکایا)»، متکی بر اسناد مکتوب و شفاهی، از مسیر مطالعه اسنادی و مصاحبه، به ثبت و معرفی این میراث همواره در خطر فراموشی گرگان پرداخته است. مطالعه‌ای که نشان می‌دهد، برخی از این مواریث همچنان پویا (مانند توق‌بندان، حلیم‌پزی، صبح روسیاه و شام غریبان، اطعام دهی)، تعدادی از آنها دست‌خوش تغییر (مانند دسته‌گردانی، پامنبری، دسته‌چوبی) و بخشی از آن‌ها (مانند تعزیه زنان (رسم گفتگو) و اسکان فقرا) نیز به دست فراموشی سپرده شده‌اند. با توجه به رابطه هم‌بسته میان کالبد تکایا و میراث ناملموس شهر، این رابطه دوگانه خود موجبات حفاظت بهتر را فراهم آورده است.وجود و حضور میراث ناملموس از یک سو به حفاظت ازکالبد تکایا منجر شده و از سوی دیگر بستری را برای تداوم خود مهیا کرده است.

intangible cultural heritage, roots of survival and vitality of the takāya in gorgan

intangible cultural heritage is a bridge that connects the past to the present and the present to the future. the intangible heritage of gorgan has also brought the dynamism and vitality of gorgan's historical context from long ago to the present day by flowing in the neighborhood centers. these centers are takāya of the city. the takaya of the city is the arena of manifestation of living culture and a public place to show cultural and religious solidarity. this article, with the aim of introducing and documenting the intangible heritage and living culture of the gorgan in relation to the urban and neighborhood centers of the city (takāya), relies on written and oral documents. this study has recorded and introduced this heritage of gorgan through document study and interviews. a study that shows that some of these legacies are still active (such as toqh bāndān, halīm pazī, sobhe ruo siāh and shām i gharībān), some of them have changed (such as daste gardāni, pā manbarī, daste choubī) and some of them (such as women's ta'ziya) have also been forgotten. considering the interrelated relationship between takaya's structure and the intangible heritage of the city, this dual relationship has provided better conservation.