بررسی اقلام پارچه ای در خوان و مطبخ عصر قاجار با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد

منسوجات در عصر قاجار همچون هر دورة دیگر، کاربرد گسترده‌ای در زندگی روزمرة مردم داشته‌اند. هدف این پژوهش، بازیابی انواع کاربرد پارچه درخوان و مطبخ قاجاری در مرتبة اول و شناخت چگونگی شیوه‌های تزیین و تکمیل آنها در مرتبة دوم است. با این حساب مقالة حاضر در پی پاسخ به این پرسش است: چگونه می‌توان با استفاده از آرشیو دیجیتالی دانشگاه هاروارد، نسبت به بازیابی و تحلیل قطعات پارچه‌ای کاربردی در خوان و مطبخ قاجار اقدام نمود؟ این پژوهش تاریخی، با اتکا بر شیوة توصیفی تحلیلی نسبت به نمونه‌گیری هدفمند از منسوجات قاجاری با کاربرد در آماده‌سازی خوراک و ضیافت آن اقدام کرد و نتیجه نشان داد: پارچه، نقش موثری در نگهداری وسایل مربوط به خوراک و پذیرایی آن دوره داشت که در بیشتر موارد با رودوزی زینت می‌شد. در معدود مواردی همچون سفره و دستارخوان، چاپ قلمکار بسیار کارآمد نشان می‌داد. هرچند ممکن بود در مصارف آشپزخانه‌ای از پارچه‌های منقوش مبتنی بر شیوه‌های بافت، استفاده شود اما کاربرد گستردة روشهای تزیینی تکمیلی به‌ویژه سوزندوزی و در مرتبة بعد چاپ قلمکار احتمالاً از ابعاد کوچک اکثر این قطعات، جلوة تزیینی و نمایشی آنها در ملاء عام و چه‌بسا پنهان داشتن کهنگی پارچة مصرفی در برخی نمونه ها نشات می‌گرفته است.

study on fabric types in the qajar era kitchen and catering based on harvard university digital archives

textiles had wide ranging applications in people's daily lives during the qajar era, as in any other era. this study aimed to identify different applications of fabrics in qajar kitchens and catering and also examine their decorations and accessories. the main research question is how can the digital archive of harvard university be employed to recover and analyze fabric pieces used in the qajar kitchen and catering. this was historical research using a descriptive analytical approach and purposive sampling of qajar fabrics associated with food preparation and feasting. the findings revealed that fabrics played a significant role in storing catering equipment during this period. these items were generally decorated with embroidery. some items such as tablecloths and eating mats were sometimes decorated through printing techniques (kalamkari). although fabrics decorated through weaving techniques were used in kitchen settings, the extensive utilization of decoration (particularly needlework and, later on, block printing) in small kitchen items was aimed for decorative purposes and also concealing wear and tear in fabrics.