مقایسه اثربخشی آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات و تصویرسازی دیداری ذهنی بر حافظۀ سرگذشتی و تفکر رویدادی آینده‌نگر زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس

زمینه و هدف: مولتیپل اسکلروزیس (ms) یک بیماری عصبی پیشرونده است که طیف وسیعی از نشانه های حرکتی، روان پزشکی و شناختی را شامل می شود. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات و تصویرسازی دیداری ذهنی بر حافظۀ سرگذشتی و تفکر رویدادی آینده‌نگر زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس شهر اراک بود. روش کار: پژوهش حاضر به صورت نیمه تجربی با طرح پیش آزمون- پس‌آزمون- پیگیری و با گروه کنترل بود. جامعه آماری، کلیه زنان مبتلا به ms عضو انجمن ام.اس شهر اراک در سال 1401 بودند. از بین آن ها 42 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه 14 نفر) گمارش شدند. در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یک ماهه، داده­ها با استفاده از آزمون حافظه سرگذشتی (ویلیامز و برودبنت، 1986) و آزمون تفکر رویدادی آینده (هالفورد و همکاران، 2019) جمع‌آوری شد. افراد گروه های آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات و تصویرسازی ذهنی، هفته­ای یکبار بصورت گروهی و به مدت 80 دقیقه (طی 6 جلسه) تحت آموزش قرار گرفتند. گروه کنترل، مداخله ای دریافت نکرد. داده­ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و از طریق نرم­افزار spss-26 تجزیه و تحلیل شد. یافته­ها: آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات و تصویرسازی دیداری ذهنی بر حافظۀ سرگذشتی و تفکر رویدادی آینده­نگر، اثربخش بود و این اثربخشی، در دورۀ پیگیری نیز تداوم داشت (0/001>p). آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات در مقایسه با تصویرسازی ذهنی، اثربخشی بیشتری بر حافظۀ سرگذشتی داشت، در حالی که، اثربخشی روش تصویرسازی دیداری ذهنی بر تفکر رویدادی آینده‌نگر در مقایسه با آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات، بیشتر بود (0/001>p). نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی هر دو روش آموزش اختصاصی‌سازی خاطرات و تصویرسازی دیداری ذهنی بر متغیرهای فوق، استفاده از این روش ها به عنوان مداخلۀ روانشناختی موثر در بهبود حافظه سرگذشتی و تفکر رویدادی آینده در زنان مبتلا به ام.اس پیشنهاد می­گردد.  

comparison of the effectiveness of memory specificity training and mental visual imagery on autobiographical memory and episodic future thinking in women with multiple sclerosis

background: multiple sclerosis is a progressive neurological disease that includes a wide range of motor, psychiatric, and cognitive symptoms. the study aimed to compare the effectiveness of memory specificity training and mental visual imagery on the autobiographical memory and episodic future thinking of women with multiple sclerosis in arak.methods: this was a quasi-experimental study with a pretest-posttest and follow-up design with a control group. the study population was all women with ms who were members of the ms association in arak in 2023. among them, 42 people were selected using purposeful sampling and randomly assigned to three groups (14 people in each group). data was collected in the pretest, posttest, and one-month follow-up stages using the autobiographical memory test (williams and broadbent, 1986) and the episodic future thinking test (halford et al., 2019). individuals in the memory specificity training and the mental visual imagery groups were trained once a week for 80 minutes per session (in 6 sessions). the control group did not receive any intervention. the data was analyzed using repeated measures analysis of variance using spss version 26.results: autobiographical memory specificity training and mental visual imagery were effective on autobiographical memory and episodic future thinking, and this effectiveness has continued during the follow-up period (p<0.001). the memory specificity training was more effective on autobiographical memory than mental visual imagery, while mental imagery was more effective on episodic future thinking than memory specificity training (p<0.001).conclusion: memory specificity training and mental visual imagery are recommended as two effective psychological interventions for improving autobiographical memory and episodic future thinking in women with ms