اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر علائم مثبت و منفی و انعطاف‌پذیری شناختی بیماران اسکیزوفرنی

زمینه و هدف: اسکیزوفرنی یک اختلال پیچیده در سلامت روان بوده و با مجموعه‌ای از علائم مثبت و منفی و نارسایی‌های شناختی از قبیل نقص در انعطاف‌پذیری شناختی مشخص می‌شود که این موارد به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی و نتایج عملکردی بیماران تاثیر می‌گذارند. این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر علائم مثبت و منفی و انعطاف‌پذیری شناختی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی انجام شد.روش کار: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری، همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را کلیه بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بستری در مراکز درمان و توانبخشی بیماران مبتلا به اختلالات روانی شهر اردبیل تشکیل می‌داد. تعداد 30 نفر از این بیماران که با تشخیص روانپزشک و مصاحبه بالینی در این مراکز بستری بودند به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب گردیده و به صورت گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزارهای ارزیابی شامل مقیاس علائم مثبت و منفی اسکیزوفرنی و نسخه کامپیوتری آزمون استروپ ساده بود. برنامه توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه با استفاده از نرم‌افزار شناختی کاپیتان لاگ، طی 12 جلسه و به مدت 45 دقیقه برای گروه آزمایش اجرا شد و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از آزمون آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و نرم‌افزار spss-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: بر اساس نتایج، توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر کاهش علائم مثبت و منفی بیماری و بهبود انعطاف پذیری شناختی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی تاثیر داشت (0/05> p). همچنین نتایج آزمون تعقیبی بنفرونی نشان داد که تغییر نمرات علائم مثبت و منفی و انعطاف پذیری شناختی که در مرحله پس آزمون اتفاق افتاده بود، در مرحله پیگیری نیز حفظ شده بود.نتیجه‌گیری: باتوجه به اثربخش بودن توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر علائم مثبت و منفی و انعطاف پذیری شناختی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، مداخلات مبتنی بر رایانه می‌توانند نقش حیاتی در استراتژی‌های درمانی جامع ایفا کرده و در نهایت به بهبود علائم بالینی و قابلیت‌های عملکردی افراد مبتلا به اسکیزوفرنی کمک کنند.  

effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on positive and negative symptoms and cognitive flexibility in patients with schizophrenia

background: schizophrenia is a complex mental health disorder characterized by a combination of positive and negative symptoms, as well as cognitive impairments such as deficits in cognitive flexibility. these factors significantly impact the quality of life and functional outcomes of patients. this study aimed to evaluate the effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on positive and negative symptoms and cognitive flexibility in patients with schizophrenia.methods: this was a semi-experimental study with a pre-test, post-test, and follow-up design with a control group. the study population included all patients diagnosed with schizophrenia who were hospitalized in psychiatric treatment and rehabilitation centers in ardabil city. a total of 30 patients diagnosed with schizophrenia based on psychiatric evaluations and clinical interviews were selected using purposive sampling and randomly assigned to experimental and control groups. data collection tools included the positive and negative syndrome scale (panss) for schizophrenia and the computerized version of the simple stroop test. the experimental group underwent computer-based cognitive rehabilitation using captain’s log software over 12 sessions, each lasting 45 minutes, while the control group received no intervention. data was analyzed using repeated measures anova using spss v26.results: the results indicated that computer-based cognitive rehabilitation significantly reduced positive and negative symptoms of schizophrenia and improved cognitive flexibility in patients (p < 0.05). furthermore, bonferroni post-hoc tests revealed that changes observed in positive and negative symptoms and cognitive flexibility during the post-test phase were maintained during the follow-up phase.conclusion: considering the effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation in addressing positive and negative symptoms as well as cognitive flexibility in patients with schizophrenia, this intervention can play a vital role in comprehensive therapeutic strategies. ultimately, it can contribute to improving clinical symptoms and functional abilities in individuals with schizophrenia.