اثربخشی رفتار درمانی عقلانی‌ هیجانی بر نگرانی از بدریختی بدن و استرس ادراک‌شده زنان با تجربه جراحی پستان

زمینه و هدف: عمل جراحی ماستکتومی سبب بروز مشکلات روان‌شناختی همچون نگرانی از بدریختی بدن و استرس در زنان می شود. این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی رفتار درمانی عقلانی هیجانی بر نگرانی از بدریختی بدن و استرس ادراک‌شده زنان با تجربه جراحی پستان انجام شد.روش‌ کار: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. تعداد 30 نفر از زنان ماستکتومی ‌شده که مشغول گذراندن دوره پرتودرمانی خود در کلینیک های تخصصی سرطان پستان شهر تبریز در سال 1401 بودند با روش نمونه‌‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمون و کنترل (هر کدام 15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمون، رفتار درمانی عقلانی هیجانی را در 8 جلسه 1/5 ساعته (2 ماه، هفته‌ای یک جلسه) به‌صورت گروهی، طبق برنامه درمانی اسمخانی اکبری‌نژاد دریافت کردند. هر دو گروه، در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و 3 ماه پس از مداخله به‌پرسشنامه‌های نگرانی از تصویر بدن لیتلتون و همکاران و استرس ادراک‌شده کوهن و همکاران پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از نرم افزارspss-24  و آزمون های تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و تست تعقیبی بونفرونی تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: در مرحله پیش آزمون، بین میانگین و انحراف معیار نمرات متغیرهای نگرانی از بدریختی بدن و استرس ادرا‌ک‌شده در دو گروه آزمون و کنترل، تفاوت معنی داری مشاهده نشد (0/05< p). در حالی که پس از آزمون، میانگین نمرات هر دو متغیر فوق در گروه آزمون (نگرانی از بدریختی بدن 6/9±43/9 و استرس ادرا‌ک‌شده 3/7±22/7) به طور معناداری پائین تر از گروه کنترل (نگرانی از بدریختی بدن 6/1±59/7 و استرس ادرا‌ک‌شده 3/9±27/4) بود (0/001> p) و این کاهش نمرات در مرحله پیگیری نیز ادامه داشت (0/001> p).نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که رفتار درمانی عقلانی هیجانی موجب کاهش نگرانی از بدریختی بدن و استرس ادرا‌ک‌شده زنان با تجربه جراحی پستان شده است. بنابراین از این روش درمانی می توان برای بهبود مشکلات روانی ناشی از جراحی پستان استفاده کرد.

investigating the effectiveness of rational emotive behavior therapy on the concern about body dysmorphic disorder and perceived stress in women with breast surgery experience

background: mastectomy surgery causes psychological problems such as concern about body dysmorphic disorder and stress in women. this study was conducted to investigate the effectiveness of rational emotive behavior therapy (rebt) on body dysmorphic disorder concern and perceived stress in women with breast surgery experience.methods: this was a quasi-experimental study with a pretest-posttest design and follow-up with a control group. a total of 30 women undergoing radiotherapy followed by mastectomy were selected by convenience sampling from specialized breast cancer clinics in tabriz city in 2022. they were randomly divided into experimental and control groups (15 people in each group). the experimental group received a group-based rational-emotional behavioral therapy for 8 sessions of 1.5 hours each (for 2 months, one session per week), according to the treatment program of smkhani akbarinejad. both groups completed the littleton et al.’s body image concern questionnaire and cohen et al.’s perceived stress questionnaire at three stages of the study including pre-test, post-test, and 3 months after the intervention. data were analyzed using spss-24 software using repeated measures analysis of variance and bonferroni post-hoc tests.results: at the pre-test, no significant differences were observed between the mean and standard deviation of the concern about body dysmorphic disorder and perceived stress scores in both groups (p<0.05). while, after the intervention, the mean scores of the variables in the test group (concern about body dysmorphic disorder 43.9±6.9 and perceived stress 22.7±3.7) were significantly lower than those in the control group (concern about body dysmorphic was 59.7±6.1 and perceived stress was 27.4±3.9) (p<0.001), and this reduction continued at the follow-up phase as well (p<0.001).conclusion: based on the results of this study, it can be concluded that rational emotional behavior therapy can reduce the concern about body dysmorphic disorder and the perceived stress in women who have undergone breast surgery. therefore, this treatment method can be used to improve psychological problems caused by breast surgery in these women.