تحلیل هزینه-فایده امرژی نظام‌های کشت در توسعه پایدار کشاورزی منطقه سیستان

دستیابی به پایداری کشاورزی و کاهش فشار زیست‌محیطی دو هدف عمده مدیریت بوم نظام در قرن حاضر است که عدم کارایی مناسب انرژی، آن را با چالش مواجه نموده است. هدف این مطالعه، تحلیل هزینه-فایده امرژی نظام های کشت در توسعه پایدار کشاورزی منطقه سیستان می باشد. در این مطالعه منابع مختلف تامین انرژی و شاخص‌های مهم پایداری و بار زیست محیطی برای سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای سیستان در سال 1402 با استفاده از روش تحلیل هزینه-فایده امرژی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد کل امرژی مصرفی در سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای به‌ترتیب برابر 1016×1.06، 1016×1.94 و 1018×1.094 ام ژول خورشیدی در هکتار به دست آمد. شاخص بهره‏وری انرژی برای سه‌نظام کشت به ترتیب برابر 0.115، 0.28 و 0.035 کیلوگرم بر مگاژول بدست آمد که بیشترین بهره‌وری برای انگور یاقوتی وکمترین بهره‌وری برای خیار گلخانه‌ای بود. شاخص نسبت سود به هزینه برای سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای به ترتیب برابر 1.6، 3.08 و 1.39 بدست آمد و شاخص بهره‌وری برای سه‌نظام کشت فوق به ترتیب برابر 0.109، 0.154 و 0.001 بدست آمد. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه در ظاهر سیستم کشت خیار گلخانه‌ای درآمد بیشتری را نصیب کشاورز می‌کند در بین نظام‌های موردبررسی کمترین نسبت سود به هزینه و کمترین بهره‌وری مربوط به‌نظام کشت خیار گلخانه‌ای می‌باشد.

emergy cost-benefit analysis of cropping systems for sustainable agriculture development in the sistan region

achieving agricultural sustainability and reducing environmental pressure are two major goals of ecosystem management in the current century, which has been challenged by the lack of appropriate energy efficiency. the aim of this study is to analyze the energy cost-benefit of cropping systems in the sustainable agricultural development of the sistan region. in this study, different sources of energy supply and important indicators of sustainability and environmental burden for three cultivation systems of wheat, yaqouti grapes, and greenhouse cucumber in sistan in 1402 were analyzed using the emergy cost-benefit analysis method. the results showed that the total energy consumed in the three cultivation systems of wheat, ruby grapes, and greenhouse cucumber was 1.06×1016, 1.94×1016, and 1.094×1018 solar joules per hectare, respectively. the energy efficiency index for the three cropping systems was 0.115, 0.28, and 0.035 kg/mj, respectively, with the highest efficiency for yaqouti grapes and the lowest efficiency for greenhouse cucumber. the benefit-cost ratio index for the three cultivation systems of wheat, yaqouti grapes, and greenhouse cucumber was 1.6, 3.08, and 1.39, respectively, and the productivity index for the above three cultivation systems was 0.109, 0.154, and 0.001, respectively. the results show that although the greenhouse cucumber cultivation system apparently provides more income to the farmer, among the systems studied, the greenhouse cucumber cultivation system has the lowest benefit-to-cost ratio and the lowest productivity.