اعتبارسنجی اصحاب و راویان پُربسامد مشیخۀ‏ «الفقیه» و طریق آنان با تکیه بر «معجم رجال الحدیث»

از جمله راه‏کارهای اعتبارسنجی کتاب من لایحضره الفقیه، بررسی اسناد آن، به‏ویژه مشیخۀ شیخ صدوق است. از آن‏جا که بخش عمده‏ای از احادیث این کتاب از طریق راویان پربسامد روایت شده، واکاوی وثاقت این راویان و طریق شیخ صدوق به آنان، ضرورتی اجتناب‏ناپذیر برای استنباطات حدیثی و فقهی است. این پژوهش با هدف دستیابی به این مهم، در پی پاسخ به این پرسش است که: میزان وثاقت راویان پربسامدِ مشیخۀ الفقیه و اعتبار طرق‏ شیخ صدوق به آنان، بر اساس مبانی آیة الله خویی در معجم رجال الحدیث چگونه ارزیابی می‏شود؟ این تحقیق با روش توصیفی - تحلیلی، با تکیه بر اطلاعات معجم رجال الحدیث، راویان پربسامد در طبقۀ اصحاب ائمه: را مورد بررسی قرار داده است. دستاوردهای این پژوهش نشان می‏دهد: تمامی راویان پربسامدِ مورد بررسی، ثقه بوده و برخی از آنان از جایگاه رجالی والایی برخوردارند. همچنین بر اساس مبانی آیة ‏الله خویی، تمامی طریق‏های شیخ صدوق به این راویان، حجّت و معتبر ارزیابی می‏شوند؛ با این استثنا که طریق‏های وی به «محمّد بن مسلم» و «ابوبصیر»، مشمول این حکم کلّی نیست و به واکاوی بیشتری نیاز دارند. این نتایج، با شفاف‏سازی وضعیت سندی مشیخه، راه را برای اعتماد بیشتر به احادیث کتاب من لایحضره الفقیه هموار می‏کند.