نقدی بر پندارۀ «وداد القاضی» دربارۀ جعلی بودن «عهدنامۀ مالک اشتر»و انتساب آن به «فاطمیان»

عهدنامۀ مالک اشتر، به عنوان یکی از متون منسوب به امیرالمومنین علی(ع)، اثری بنیادین در اندیشۀ سیاسی اسلام و  چارچوبی جامع برای حکمرانی اسلامی است. وداد القاضی، پژوهشگر معاصر، با استناد به شواهدی، اصالت انتساب این متن به امام علی(ع) را به چالش کشیده و آن را ساختۀ دورۀ فاطمیان می‏داند. این ادعا، پایه‏های استناد به این متن کلیدی را متزلزل می‏سازد. پژوهش حاضر با روش تحلیلی - انتقادی و با تمرکز بر نقد مبانی و شواهد القاضی، در پی پاسخ به این پرسش‏هاست: استدلال‏های القاضی بر انکار اصالت و انتساب فاطمی عهدنامه بر چه مبانی‏ای استوار است؟ این استدلال‏ها در ترازوی نقد تا چه میزان معتبر و قانع‏کننده هستند؟ یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که مهم‏ترین مستندات القاضی در مواجهه با قرائن مستحکم خلاف آن، از استواری لازم برخوردار نیستند؛ طُرُق معتبر و زودهنگامِ نجاشی و شیخ طوسی در قرن پنجم هجری، انتساب متن به امام علی(ع) را پیش از دورۀ فاطمیان تایید می‏کند و هماهنگی عمیق محتوای عهدنامه با خطبه‏ها و نامه‏های مسلَّم امام در نهج البلاغه و مصادر کهن، ادّعای جعل در دورۀ متاخّر را رد می‏کند. در نتیجه، ادعای جعل و انتساب فاطمی عهدنامه را فاقد پشتوانۀ علمی کافی ارزیابی می‏کند و بر اصالت این سند تاکید می‏ورزد.