ارزیابی شاخص‌های انرژی- اقتصادی و زیست‌محیطی در دو روش تولید علوفه دیم درشهرستان خرم آباد

پژوهش حاضر به‌منظور ارزیابی شاخص‌های انرژی- اقتصادی و زیست‌محیطی در دو روش تولید علوفه دیم (کشت خالص ماشک و کشت مخلوط ماشک و جو) در مزرعه زارع در شهرستان خرم‌آباد در سال زراعی 1401-1400 اجرا شد. کاشت ماشک به‌صورت خالص با تراکم 250 دانه در مترمربع و کشت مخلوط ماشک و جو (با نسبت 3 ماشک: 1 جو) در نظر گرفته شد. بر اساس نتایج، میانگین عملکرد علوفه تر و خشک در کشت خالص ماشک به‌ترتیب 8482 و 2800 کیلوگرم در هکتار و برای کشت مخلوط ماشک و جو 17950 و 6000 کیلوگرم بر هکتار به‌دست آمد. مقایسه میانگین عملکرد با استفاده از آزمون t استیودنت نشان داد که تفاوت عملکرد علوفه تر و خشک کشت مخلوط ماشک و جو با کشت خالص ماشک از نظر آماری معنی‌دار بوده است. متوسط کل انرژی ورودی و خروجی در کشت ماشک خالص و کشت مخلوط ماشک و جو به‌ترتیب (8675.25 و 48244 مگاژول بر هکتار) و (8795.08 و 98880 مگاژول بر هکتار)، و مقدار شاخص‌های نسبت انرژی و بهره‌وری انرژی در دو روش تولید علوفه به‌ترتیب (5.56 و 0.322 کیلوگرم بر مگاژول) و (11.12 و 0.682 کیلوگرم بر مگاژول) محاسبه شد. پتانسیل گرمایش جهانی در کشت خالص ماشک و کشت مخلوط ماشک و جو به ترتیب 566.5 و 578.9 کیلوگرم معادل کربن‌ دی‌اکسید به‌دست آمد. همچنین میانگین سود خالص و نسبت فایده به هزینه تولید علوفه خشک در کشت خالص ماشک و کشت مخلوط ماشک و جو به‌ترتیب (40793000 ریال بر هکتار و 1.51) و (173473000ریال بر هکتار و 3.05) برآورد گردید. بر اساس نتایج ارزیابی شاخص‌های انرژی- اقتصادی و زیست محیطی در دو روش تولید علوفه دیم، کشت مخلوط ماشک و جو به‌عنوان تیمار برتر در منطقه توصیه می‌شود.

evaluation of energy-economic and environmental indexes in two methods of rainfed fodder production in khorramabad county

the present research was conducted to evaluate the energy-economic and environmental indexes in two methods of rainfed fodder production (vetch pure cultivation and vetch-barley mixed cultivation) on a farmer's farm in khorramabad county in the 2021-2022 cropping year. planting vetch in a pure form with a density of 250 seeds/m2 and vetch-barley mixed cultivation with a ratio of vetch:3 and barley:1 was considered. according to the results، the average yield of wet and dry fodder in vetch pure cultivation was 8482 and 2800 kg/ha، respectively، and for vetch-barley mixed cultivation، it was 17950 and 6000 kg/ha. comparison of the average yield using student's t-test showed that the difference between wet and dry fodder yield mixed cultivation of vetch-barley with pure vetch cultivation was statistically significant. the total average of input and output energies in pure vetch cultivation and vetch-barley mixed cultivation (8675.25 and 48244 mj/ha) and (8795.08 and 98880 mj/ha) respectively، and the values of energy ratio and energy productivity in two methods of fodder production were calculated as (5.56 and 0.322 kg/mj) and (11.12 and 0.682 kg/mj)، respectively. the global warming potential was obtained in the vetch pure cultivation and the vetch-barley mixed cultivation، respectively، 566.5 and 578.9 (kg eq. co2)/ha. also، the average net return and the benefit-cost ratio of rainfed fodder production in vetch pure cultivation and vetch-barley mixed cultivation were estimated as (40793000 rial/ha and 1.51) and (173473000 rial/ha and 3.05)، respectively. according to the results of the evaluation of energy-economic and environmental indexes in two methods of rainfed fodder production، vetch-barley mixed cultivation is recommended as the superior treatment in the region.