نقش میانجی خودکارآمدی شناختی در رابطه میان طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و سرزندگی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اضطراب اساسی

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی خودکارآمدی شناختی در رابطه میان طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و سرزندگی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اضطراب اساسی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقطع بالینی پزشکی دانشگاه گلستان در سال 1403 بود که از میان آن‌ها 120 نفر با روش نمونه‌گیری غیرتصادفی در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه یانگ (1998)، مقیاس خودکارآمدی شناختی شرر و همکاران (1982) و مقیاس سرزندگی روان‌شناختی کان و کرافورد (2003) بود. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با سرزندگی روان‌شناختی رابطه منفی معناداری دارند و این رابطه از طریق کاهش خودکارآمدی شناختی میانجی‌گری می‌شود. به بیان دیگر، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با تضعیف خودکارآمدی شناختی، به کاهش سرزندگی روان‌شناختی در افراد مبتلا به اضطراب اساسی منجر می‌شوند. بر این اساس، توجه به اصلاح طرح‌واره‌های ناسازگار و تقویت خودکارآمدی شناختی می‌تواند به‌عنوان راهکارهای درمانی موثر برای ارتقای سرزندگی و بهبود کیفیت زندگی روان‌شناختی افراد مضطرب مورد استفاده قرار گیرد.

the mediating role of cognitive self-efficacy in the relationship between early maladaptive schemas and psychological vitality among individuals with major anxiety

the present study aimed to investigate the mediating role of cognitive self-efficacy in the relationship between early maladaptive schemas and psychological vitality in individuals with generalized anxiety disorder. the statistical population consisted of all clinical medical students at golestan university in 2024, from which a sample of 120 students was selected through non-random convenience sampling. the research instruments included the young schema questionnaire – short form (1998), the cognitive self-efficacy scale by sherer et al. (1982), and the psychological vitality scale developed by kahn and crawford (2003). data were analyzed using structural equation modeling (sem). the results indicated that early maladaptive schemas had a significant negative relationship with psychological vitality, and this relationship was mediated by reduced cognitive self-efficacy. in other words, early maladaptive schemas lead to decreased psychological vitality in individuals with generalized anxiety disorder by weakening cognitive self-efficacy. these findings highlight the importance of addressing early maladaptive schemas and enhancing cognitive self-efficacy as therapeutic strategies to improve psychological vitality and overall mental well-being in individuals suffering from anxiety. accordingly, it is recommended that psychological interventions simultaneously target schema modification and self-efficacy enhancement.