بررسی نقش واسطه‌ای فرزندپروری ذهن‌آگاه در ارتباط بین افسردگی مادر و مشکلات شناختی-هیجانی درونی‌سازی و برونی‌سازی کودک

مشکلات شناختی-هیجانی درونی‌سازی و برونی‌سازی از مهم‌ترین چالش‌های روان‌شناختی دوران کودکی محسوب می‌شوند که می‌توانند بر سلامت روانی و اجتماعی کودک در آینده تاثیرگذار باشند. افسردگی مادر به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در شکل‌گیری این مشکلات مطرح شده است، اما مکانیسم‌های زیربنایی این ارتباط به‌طور کامل شناخته نشده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای فرزندپروری ذهن‌آگاه در ارتباط بین افسردگی مادر و مشکلات شناختی-هیجانی درونی‌سازی و برونی‌سازی کودک انجام شد. مطالعه حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه مادران دارای کودک دبستانی در شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1403 بود که از میان آن‌ها 385 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس(dass-21) (آنتونی وهمکاران،1998) ، پرسشنامه ی فرزندپروری ذهن آگاهانه (mipq) (مک کافری،ریتمن وبلک،2015) و سیاهه رفتاری کودک (cbcl) (آخنباخ و رسکورلا،2001) بود که توسط مادران تکمیل شد. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از نرم‌افزارهای spss23 و لیزرل 8 مورد تحلیل قرار گرفت.نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. یافته‌ها نشان داد که افسردگی مادر با مشکلات شناختی-هیجانی درونی‌سازی و برونی‌سازی کودک ارتباط مثبت و معناداری دارد.(p < 0.01) همچنین، مشخص شد که مولفه بودن در زمان حال با کودک (یکی از ابعاد فرزندپروری ذهن‌آگاه) نقش واسطه‌ای معناداری در این رابطه دارد. به‌گونه‌ای که افسردگی مادر از طریق کاهش حضور ذهن او در تعامل با کودک، موجب افزایش مشکلات شناختی-هیجانی در کودک می‌شود.نتایج این پژوهش بر اهمیت آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی به والدین، به‌ویژه مهارت بودن در زمان حال با کودک، به‌عنوان عاملی موثر در کاهش تاثیرات منفی افسردگی مادر بر مشکلات شناختی-هیجانی کودک تاکید دارد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که برنامه‌های مداخله‌ای در حوزه سلامت روان کودک و خانواده، توجه ویژه‌ای به تقویت فرزندپروری ذهن‌آگاه در والدین داشته باشند. 

investigating the mediating role of mindful parenting in the relationship between maternal depression and child internalizing and externalizing cognitive-emotional problems

cognitive-emotional internalizing and externalizing problems are among the most significant psychological challenges of childhood, potentially affecting children’s mental and social well-being in the future. maternal depression has been identified as a key factor contributing to these problems; however, the underlying mechanisms of this association remain unclear. the present study aimed to investigate the mediating role of mindful parenting in the relationship between maternal depression and children’s cognitive-emotional internalizing and externalizing problems.this applied research employed a correlational design using structural equation modeling. the statistical population included all mothers of elementary school children in tehran during the 2023-2024 academic year, from whom 385 participants were selected through multistage cluster sampling. data were collected using the depression, anxiety, and stress scale (dass-21; antony et al., 1998), the mindful parenting questionnaire (mipq; mccaffrey, reitman, & black, 2015), and the child behavior checklist (cbcl; achenbach & rescorla, 2001), completed by mothers. data analysis was conducted using spss23 and lisrel 8.the results of structural equation modeling indicated that the proposed model had a good fit. findings showed a significant positive relationship between maternal depression and children’s cognitive-emotional internalizing and externalizing problems (p < 0.01). furthermore, the being in the present moment with the child component (a subdimension of mindful parenting) significantly mediated this relationship. specifically, maternal depression, by reducing the mother’s mindful presence in interactions with the child, led to an increase in children’s cognitive-emotional problems.these findings highlight the importance of training parents in mindfulness skills, particularly the ability to be present with their children, as an effective strategy for mitigating the negative impact of maternal depression on children’s cognitive-emotional well-being. consequently, intervention programs in child and family mental health should emphasize the enhancement of mindful parenting among parents.