بررسی گستره و ابعاد «ولایت فقیه» در آرای شیخ انصاری و آیت‌الله بروجردی

بحث حاکمیت، رهبری و ولایت از جهات مختلفی قابل بررسی است؛ این موضوع از آن جهت که به صفات و افعال الهی بازمی‌گردد و از عوارض فعل الله است، بحثی کلامی است و از‌جهت وجوب قبول ولایت برای فقیه و وجوب تبعیت از فقیه برای مردم، در حوزه فقه قرار می‌گیرد. بر این اساس ولایت فقیه یکی از اساسی‌ترین مباحث حوزه کلامی و فقهی امامیه در عصر غیبت امام معصوم علیه السلام است که هیچ‌گاه در اصل پذیرش آن میان اندیشمندان امامیه اختلافی وجود نداشته است و حوزه اختلاف دیدگاه‌ها و نظریات تنها در میزان اختیارات و مصادیقی است که برای ولی فقیه برشمرده شده است. از میان اندیشمندان امامیه، شیخ انصاری;، مناصب سه‌گانۀ «فتوا»، «قضا» و «حکومت» را برای فقیه مجاز می‌داند، ولی در مورد حکومت، قلمرو ولایت فقیه را محدود می‌داند. در مقابل این دیدگاه، برخی فقها همچون آیت‌‌الله بروجردی اختیارات وسیع‌تری برای ولی فقیه قائل هستند، به طوری که حتی مدیریت بر امور جامعه را بر عهده فقیه نهاده‌اند و معتقد به ولایت مطلقه فقیه در عصر غیبت هستند و براین باورند که در صورت وجود شرایط و زمینه‌های لازم، تشکیل حکومت توسط فقها نیز حق آنان است. این پژوهش به روش توصیفی، تحلیلی و با نگاهی تطبیقی در دو حوزه فقهی و کلامی دیدگاه دو دانشمند مذکور را در موضوع «ولایت فقیه» مورد کنکاش قرار داده است و ضمن تبیین میزان و گستره شباهت‌ها، به چرایی اختلاف آرای آنان پرداخته است.

A study of the scope and dimensions of Velayat-e-Faqih in the views of Sheikh Ansari and Ayatollah Boroujerdi

Following the proclamation of AbuBakr alBaghdadi as caliph by ISIL, in Iraq and Syria, works in support of allegiance to him were written, which arguing for the protection of Baghdadi, considered him a caliph and legitimized allegiance to ISIL. This allegiance was called illegitimate by various currents in the Islamic world, especially Salafi, Wahhabi and jihadi leaders. This article tries to reasons for the legitimacy of ISIL allegiance in a descriptiveanalytical way and then, Review according to the political principles of the Caliphate in authentic Sunni texts, the conditions of the pillars of allegiance, Baghdadi as the first caliph and ISIL as the caliphate organization. Applying these principles to the allegiance of ISIL has shown that this allegiance not only does not meet all the conditions of the Islamic Caliphate in the eyes of Sunnis and even jihadist Salafis, and has not adhered to the ideals of the Caliphate, because in many cases it has been done otherwise. Absence of the conditions of the caliph in Baghdadi, Failure to implement of the caliphate’s goals, including justice and the elimination of oppression of the oppressed and the establishment of unity among Muslims and the avoidance of division, the greater dissatisfaction of the Muslim Ummah with the allegiance of ISIL, the incompatibility of this allegiance with another judge. The opposition of the Salafi elders, especially in the jihadist branch, is that there is no legitimacy in the mentioned allegiance, considering the principles of the Sunnis and other jihadist Salafis in The caliphate