آشکارسازی پیامدهای متقابل تغییرات اقلیمی بر پوشش سطحی و کاربری اراضی در استان گلستان طی دو دهه اخیر

تغییر اقلیم و پوشش سطحی/تغییر کاربری اراضی دو پدیده به‌هم‌پیوسته هستند که تاثیرات عمیقی بر یکدیگر و بر محیط‌زیست می‌گذارند. این مطالعه به بررسی پیامدهای متقابل این دو پدیده در استان گلستان طی دو دهه گذشته می‌پردازد. داده‌های مورداستفاده شامل تصاویر ماهواره‌ای دما، بارش، شاخص پوشش گیاهی (ndvi) و همچنین داده‌های مربوط به پوشش سطحی/کاربری اراضی سال 2000 و 2020 می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که 10.4 درصد از اراضی استان دچار تغییر پوشش سطحی/کاربری شده و بیشترین سهم مربوط به اراضی بایر بوده است. در مقابل، پوشش گیاهی تنک و پوشش درختی بیشترین افزایش مساحت را تجربه کرده‌اند. خشک‌سالی‌های طولانی‌مدت و کاهش سطح آب دریای خزر عامل اصلی تبدیل بدنه‌های آبی به پوشش‌های دیگر بوده‌اند. از نظر اقلیمی، در اکثر مناطق استان گلستان، به‌ویژه در نیمه شرقی، بخش‌های میانی و کوهپایه‌ای، افزایش معنی‌داری در دمای شبانه مشاهده شده است. در مقابل، در سواحل شرقی به دلیل پس‌روی دریای خزر کاهش دمای شبانه و در برخی مناطق افزایش پراکنده دمای روزانه گزارش شده است. همچنین، کاهش بارش سالانه در نیمه شمالی و شرقی استان که عمدتاً جزو مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شوند، آشکارشده است. تجزیه‌وتحلیل نشان داد که همگامی دمای شبانه با تغییرات پوشش سطحی از درجه اول اهمیت برخوردار بوده و بارش سالانه در مرتبه بعد نقشی قابل‌توجه در تغییرات پوشش سطحی ایفا می‌کند. این مطالعه شواهدی از تاثیرگذاری متقابل تغییرات اقلیمی و پوشش سطحی در استان گلستان ارائه می‌دهد. به‌طوری‌که خشک‌سالی، افزایش دما و تغییر الگوی بارش به تغییر کاربری اراضی منجر شده و در مقابل، تغییر کاربری اراضی نیز می‌تواند بر الگوهای اقلیمی محلی تاثیر بگذارد

detection of the interactions between climate change impacts and land surface/land use in golestan province over the past two decades(2000-2020)

climate change and land cover and land use change are two interconnected phenomena that significantly impact each other and the environment. this study examines the reciprocal effects of these phenomena in the golestan province over the past two decades. the data used included satellite images of temperature, precipitation, vegetation index (ndvi), and land cover/use data for the years 2000 and 2020. the findings revealed that 10.4% of the province’s land area has experienced land cover/use change, with barren land being the most affected. in contrast, sparse vegetation and forest cover showed the greatest increase in area. long-term droughts and the caspian sea's water level reduction were identified as the primary drivers behind the conversion of water bodies to other land cover types. climatically, there has been a significant increase in night-time temperatures across most areas of the province, particularly in the eastern half, central areas, and foothills. conversely, a decrease in nighttime temperatures has been observed along the eastern coast owing to the caspian sea retreat, as well as a sporadic increase in daytime temperatures in certain areas. additionally, a reduction in annual precipitation has been detected in the northern and eastern parts of the province, which are mainly classified as arid and semiarid regions. the analysis indicates that the correlation between nighttime temperature and land cover changes is of primary importance, while annual precipitation also plays a significant role in land cover changes to a lesser extent. this study provides evidence of the mutual influence between climate change and land cover in golestan province, indicating that drought, temperature rise, and changes in precipitation patterns have led to land-use changes, while land-use changes may also affect local climate patterns.