شناسایی پهنه‌های احتمالی زمین‌لغزش با استفاده از داده‌های dinsar و استعداد زمین‌لغزش: مطالعه موردی حوضه آبریز دماوند

ایران با داشتن مناطق کوهستانی پهناور و به دلیل ویژگی‌های زمین‌شناسی، اقلیمی و لرزه‌خیزی، مستعد وقوع زمین‌لغزش‌های متعدد است. با توجه به تنوع توپوگرافی و شرایط آب و هوایی، این مخاطره در بسیاری از مناطق کوهستانی کشور رخ می‌دهد. هدف این پژوهش، شناسایی نواحی دارای پتانسیل لغزش و کاهش ریسک و خسارت‌های ناشی از این پدیده در حوضه آبریز دماوند است. حوضه آبریز دماوند با وسعت 757.8 کیلومترمربع در انتهای شمال‌شرقی حوضه آبریز دریاچه نمک واقع شده است. روش کار شامل ترکیبی از مطالعات کتابخانه‌ای، میدانی و استفاده از تصاویر راداری می‌باشد. پس از بررسی‌های میدانی و تفسیر عکس‌های هوایی، بیش از 500 زمین‌لغزش شناسایی شد. سپس 13 عامل احتمالی موثر در فرایند بروز زمین‌لغزش استخراج و نقشه‌های آنها تهیه گردید. به منظور تهیه نقشه پهنه‌بندی استعداد زمین‌لغزش از روش نسبت فراوانی (fr) استفاده شد که نقشه حاصل با دقت 81.7 درصد تهیه گردید. در این روش، سه عامل شاخص تراکم پوشش‌گیاهی، شیب و شاخص تری توپوگرافی (twi) که نشان‌دهنده میزان آب انباشته شده در مناطق مختلف است، بیشترین تاثیر را در وقوع لغزش دارند. همچنین برای برآورد میزان جابجایی زمین و شناسایی دامنه‌های فعال منطقه از روش تداخل‌سنجی تفاضلی راداری (dinsar) استفاده شد و پردازش‌های لازم بر روی تصاویر سنتینل-1 در بازه زمانی دو ساله انجام گرفت. نتایج نشان داد که در محدوده مطالعاتی، بیشترین حرکات دامنه‌ای در مناطق شمالی حوضه آبریز مشاهده می‌شود. به دلیل دقت بسیار بالا نقشه‌های جابجایی زمین و پهنه‌بندی استعداد زمین‌لغزش و دغدغه شناسایی نواحی مخاطره‌آمیز، منطقه مورد مطالعه به سه پهنه تقسیم گردید. نقشه نهایی می‌تواند به عنوان چارچوبی برای پایش، برنامه‌ریزی و اتخاذ استراتژی مناسب جهت توسعه پایدار در مناطق حساس استفاده شود.

identification of potential landslide zones using dinsar data and landslide susceptibility: a case study of damavand basin

iran has vast mountainous regions and due to its geological, climatic, and seismic characteristics, is prone to numerous landslides. given the diversity of topography and climatic conditions, this hazard occurs in many mountainous areas across the country. this research aims to identify zones with landslide potential and to mitigate the risks and damages caused by this hazard in the damavand basin. the damavand basin, with an area of 757.8 square kilometres, is located in the northeastern end of the salt lake basin. the methodology employed includes a combination of library studies, field surveys, and the use of radar images. after conducting field investigations and interpreting aerial photos, over 500 landslides were identified. subsequently, 13 possible factors affecting the landslide occurrence were extracted and mapped. to prepare a landslide susceptibility zoning map, the frequency ratio (fr) method was utilized, resulting in a map with an accuracy of 81.7%. in this method, three factors of normalized differential vegetation index (ndvi), slope and topographic wetness index (twi), which indicates the amount of water accumulated in different areas, have the greatest impact on the occurrence of landslides. additionally, the differential interferometric synthetic aperture radar (dinsar) method was used to estimate the amount of ground displacement and identify the active slopes of the area, and the necessary processing was done on sentinel-1 images in two years. the results showed that the most significant mass movements are observed in the northern regions of the basin. due to the very high accuracy of the ground displacement maps and landslide susceptibility zoning, as well as the concern about identifying hazardous zones, the study area was divided into three zones. the final map can be used as a framework for monitoring, planning and adopting a suitable strategy for sustainable development in susceptible areas.