بررسی عوامل موثر بر امنیت غذایی در ایران با تاکید بر رد پای محیط‌‌زیست

امنیت غذایی از نیازهای اساسی همه جوامع بشری است که به عنوان یکی از محورهای توسعه در برنامه‌‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته است. محیط‌‌زیست نیز زیستگاه انسان‌‌ها و بستر همه فعالیت‌‌های بشر است. با توجه به نقش و اهمیت محیط‌‌زیست در تامین غذا و امنیت غذایی، در این مطالعه با استفاده از سیستم معادلات همزمان – رگرسیون‌‌های به ظاهر نامرتبط به بررسی تاثیر رد پای محیط‌‌زیست، متغیرهای اقتصادی و کشاورزی بر امنیت غذایی ایران در دوره 1400-1369 پرداخته شده است. نتایج نشان داد که متغیرهای رد پای محیط‌‌زیست، ارزش افزوده بخش کشاورزی، درآمد سرانه، عملکرد غلات و مصرف انرژی به ترتیب با ضرایب  0.605، 0.122، 0.012، 0.373 و 0.202 دارای تاثیر مثبت و معنی‌‌دار بر امنیت غذایی در ایران بودند. همچنین متغیرهای ردپای محیط‌‌زیست، ارزش افزوده بخش کشاورزی، مصرف انرژی و تورم به ترتیب با ضرایب 0.457، 0.176، 0.310 و 0.027 تاثیر منفی بر مخارج نهایی مصرفی خانوارها داشتند اما درآمد سرانه با ضریب 0.115 سبب افزایش مخارج نهایی مصرفی خانوارها شده است. بنابراین با توجه به اهمیت موضوع امنیت غذایی پیشنهاد می‌‌شود به منظور حفظ و بهبود امنیت غذایی، سیاست‌‌های حمایتی بخش کشاورزی، افزایش سرمایه‌‌گذاری در تولید غذا و سیاست‌‌های افزایش قدرت خرید افراد بیشتر مورد توجه قرار گیرند. از آن‌‌جایی که محیط‌‌زیست زمینه‌‌ساز و بستر همه فعالیت‌‌های انسانی از جمله تولید غذا است، در بلندمدت توجه به پایداری محیط‌‌زیست و بهبود کیفیت آن، از طریق به کارگیری فناوری‌‌های کمتر آلاینده در تولید محصولات کشاورزی و غذایی می‌‌تواند بر افزایش امنیت غذایی موثر باشد.

environmental footprint and its influence on food security in iran: a comprehensive analysis

food security is one of the basic needs of all human societies and has been given much attention as one of the axes of development in iran’s economic, social, and cultural development programs. the environment is the habitat of humans and the basis of all human activities. considering the role and importance of the environment in food supply and food security, this study uses a system of simultaneous equations- seemingly unrelated regression estimation–to investigate the impact of environmental, economic, and agricultural variables on iran’s food security in the period 1990-2021. the results of the study showed that the variables of environmental footprint, added value of the agricultural sector, gross domestic product per capita, cereal yield, and energy consumption, with coefficients of 0.605, 0.122, 0.012, 0.373, and 0.202, respectively, had a positive and meaningful impact on iran’s food security. in addition, the variables of environmental footprint added value of the agriculture sector, energy consumption, and inflation harmed the final consumption expenditure of households, with coefficients of 0.457, 0.176, 0.310, and 0.027, respectively. however, gross domestic product per capita with a coefficient of 0.115 caused an increase in the final consumption expenditure of households. therefore, considering the importance of food security issues, it is suggested that to maintain and improve food security, agricultural sector support policies, increased investment in food production, and policies to increase people’s purchasing power should be given more attention. because the environment is the basis of all human activities, including food production, in the long term, attention should be paid to environmental sustainability and quality improvement. the use of less-polluting technologies in the production of agricultural products and food can be effective in increasing food security.