اثربخشی درمان شناختی - رفتاری بر خلق و خو، سلامت روان و کیفیت زندگی زنان مبتلا به دیابت نوع دو

مقدمه و هدف: دیابت یکی از علل عمده بیماری زایی و مرگ و میر و افزایش هزینه های خدمات بهداشتی در سرتاسر جهان است. از این رو، این پژوهش با هدف اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر خلق و خو، سلامت روان و کیفیت زندگی زنان مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش از نوع نیمه تجربی با پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. بدین منظور از بین زنان مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مرکز درمانی دیابت در سطح شهر لردگان در سال 1403 با روش نمونه گیری هدفمند، 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های خلق و خو تری و همکاران (1999)، سلامت روان گلدبرگ (1972) و کیفیت زندگی ورشراوبون (2015) بودند. گروه آزمایش، درمان شناختی- رفتاری بک (2019) را در 9 جلسه 90 دقیقه ای به صورت هفتگی دریافت کردند، ولی بر گروه کنترل هیچ درمانی اعمال نشد. یافته ها: نتایج روش تحلیل واریانس آمیخته با اندازه گیری مکرر نشان داد که تفاوت بین نمرات خلق و خو، سلامت روان و کیفیت زندگی و ابعاد آن‌ها در سه مرحله اندازه‌گیری (پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری) و در گروه آزمایش و کنترل معنی‌دار است. مقدار مجذور اتا در این حالت برابر 0/943، 0/934 و 0/894 می‌باشد. نتیجه گیری: به نظر می رسد که ارائه مداخله های آموزشی و درمانی مبتنی بر شناختی-رفتاری در ارتقای خلق و خو، سلامت روان و کیفیت زندگی در زنان مبتلا دیابت نوع دو اثربخش باشد.

the effectiveness of cognitive-behavioral therapy on mood, mental health, and quality of life in women with type ii diabetes

introduction: diabetes mellitus is one of the leading causes of morbidity, mortality, and increasing healthcare costs worldwide. this study aimed to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral therapy (cbt) on mood, mental health, and quality of life in women with type ii diabetes.materials and methods: this quasi-experimental study employed a pre-test, post-test, and follow-up design with a control group. in 2024, 30 women with type ii diabetes referred to the diabetes treatment center in lordegan were selected through purposive sampling and randomly assigned to experimental and control groups. data collection instruments included: the mood questionnaire by terry et al. (1999), goldberg’s general health questionnaire (1972), the quality-of-life questionnaire by verschraubon’s (2015). the experimental group received nine weekly sessions of beck’s cbt protocol (2019), each lasting 90 minutes, while the control group received no intervention. data were analyzed using mixed-design anova with repeated measures.results: the results indicated a statistically significant difference in mood, mental health, and quality of life scores across the three measurement points (pre-test, post-test, and follow-up) between the experimental and control groups (*p* < 0.01). the effect sizes (eta squared) were 0.943 for mood, 0.934 for mental health, and 0.894 for quality of life.conclusion: educational and therapeutic interventions based on cognitive-behavioral therapy appear to be effective in improving mood, mental health, and quality of life among women with type ii diabetes. these findings support the implementation of cbt in psychological and clinical management of diabetic patients.