معناشناسی حکمت 205 نهج‌البلاغه بر اساس اتحاد عاقل و معقول در حکمت متعالیه

هدف از این پژوهش ارائه تبیینی معقول از حکمت 205 نهج‌البلاغه است و به این سوال پاسخ میدهد که چه رابطه ای بین نفس و صُور علمی‌اش برقرار است که هنگام ادراک، خودِ نفس توسعه پیدا میکند. نوع این تحقیق، توصیفی- تحلیلی است و بر اساس روش کتابخانهای دستاوردهای زیر بر طبق مبانی خاص حکمت متعالیه به دست آمده است: 1. مبانی حکمت مشاء از آنجایی که نفس انسان را از بدو تولد تا زمان مرگ دارای جوهری ثابت میدانند، قابلیت تفسیر این روایت را ندارند. 2. طبق برخی مبانی حکمت متعالیه مانند حرکت جوهری نفس، رابطه نفس و قوا و اتحاد عاقل و معقول نفس با هر بار عالم شدن به چیزی، «آن چیز» میشود و لذا به هر اندازه که علم پیدا می کند، به همان انداره گسترش پیدا میکند و این دقیقاً همان معنای روایت است. 3. نفس با صفات و ملکات اخلاقی خویش نیز رابطه اتحاد دارد، از اینرو هرچه در کسب این صفات و ملکات پیش رود، خودِ نفس ظرفیتش برای پذیرش صفات و ملکاتی از همان سنخ بیشتر می‌شود.

a semantic analysis of saying 205 of nahj al-balāgha based on the union of the intellect and the intelligible in transcendent philosophy

this study aims to offer a rational interpretation of saying 205 of nahj al-balāgha and addresses the question: what is the nature of the relationship between the soul (nafs) and its cognitive forms (ṣuwar ʿilmī) such that the soul itself expands during the act of cognition? the research adopts a descriptive-analytical method and is conducted through a library-based approach. based on the distinctive principles of transcendent philosophy, the following findings are attained: 1. the foundational principles of peripatetic philosophy are insufficient for interpreting this narration, as they regard the human soul as possessing a fixed essence from birth to death. 2. according to several principles of transcendent philosophy, such as the soul's substantial motion, the unity of the soul and its faculties, and the unity of the intellect (al-ʿāqil) and the intelligible (al-maʿqūl), every time the soul gains knowledge of a thing, it becomes that thing. therefore, the more knowledge it gains, the more it expands and this is precisely the meaning conveyed in this narration. 3. the soul is also unified with its moral traits and dispositions; thus, the more it develops in acquiring such traits and dispositions, the greater its capacity becomes to accept further traits and dispositions of the same kind.