تحلیل تعارض منافع در نظام بانکی ایران: استفاده از نظریه بازی‌ها و مدل گراف برای ارزیابی تعادل بین بازیگران

تعارض منافع به عنوان یکی از چالش‌های بنیادین نظام بانکی ایران، نقشی اساسی در شکل گیری اعتماد عمومی به این نظام دارد و به وضعیتی اشاره دارد که در آن منافع شخصی افراد با وظایف و مسئولیت های شغلی آنها در تضاد است. در این پژوهش، به منظور دستیابی به درکی عمیق از این مسئله و ارائه راهکارهایی برای کنترل آن، از روش تحلیل محتوا و مصاحبه با خبرگان استفاده شده است. از طریق نظریه بازیها و مدل گراف، وضعیت تعادل میان بازیگران اصلی شامل بانکها، مشتریان، وام گیرندگان، قانونگذاران، نهادهای نظارتی، سرمایه گذاران، تحلیلگران بازار و سازمانهای حقوق مصر ف کننده شناسایی و تحلیل شده است. با بهره گیری از تحلیل مسیر تکاملی و مصاحبه با اینبازیگران، ترجیحات و حرکات آنها برای رسیدن به وضعیت تعادل مشخص گردید. یافته ها حاکی از آن است که تعادل کنونی میان بازیگران با اهداف سیاست گذاران و نیازهای جامعه همخوانی ندارد و دستیابی به وضعیت مطلوب نیازمند تغییر در ترجیحات بازیگران است. از طریق تحلیل بازی معکوس نتیجه گیری شد که تقویت نظارت و شفافیت توسط قانونگذاران و نهادهای نظارتی، همراه با اجرای کمپین های آگاهی بخش توسط سازمانهای حقوق مصرف کننده و تعامل ا ین سازمان ها با قانونگذاران برای ارتقای مقررات حمایتی، می تواند زمینه را برای ایجاد تعادلی پایدار و مطلوب در نظام بانکی فراهم آورد و بهبود شرایط اقتصادی را تسهیل نماید.

analysis of conflicts of interest in iran’s banking system: utilizing game theory and graph models to evaluate the equilibrium among stakeholders

one of the fundamental challenges in iran’s banking system is the conflict of interest, which plays a critical role in public trust. this issue points to situations where individual personal interests are at odds with their duties and responsibilities. without addressing the actors involved in conflicts of interest, achieving and controlling these conflicts cannot be assured. therefore, this study employs content analysis, interviews with experts, and the identification of their desires and actions. through the application of game theory and graph models, the equilibrium status among stakeholders such as banks, customers and borrowers, legislators and regulatory bodies, investors and market analysts, and consumer rights organizations has been identified. the equilibrium state among the actors was determined through interviews regarding their preferences and with the help of evolutionary path analysis, tracing the actors’ movements from the current state to the equilibrium state. the study found that this equilibrium does not represent an ideal state for the community and policymakers, indicating a need for a shift in stakeholders’ preferences. through backward game analysis, it has been determined that legislators and regulatory bodies should strengthen oversight and transparency, and consumer rights organizations should initiate awareness campaigns and collaborate with lawmakers and supervisory bodies to enhance protective regulations, aiming to achieve an optimal state for the national economy. this research can assist the islamic consultative assembly in developing more effective legislative strategies through a better understanding of the interactions between stakeholders.