ربط و نسبت وطن خاکی و وطن اصلی در اندیشه سعدی، حافظ و مولانا

بررسی جستار وطن ‌دوستی و سنجش اندازه وابستگی و پیوستگی هر یک از شاعران زبان فارسی به زادگاه و دیارشان می‌تواند موضوع ده‌ها پژوهش ادبی و اجتماعی باشد. سعدی و حافظ، دو سخنور بزرگ پارسی، بارها در ابیاتی دل‌انگیز از موطن خود با شیفتگی و شور بسیار نام برده‌اند و اشتیاقشان را به شیراز نشان داده‌اند. مولانا هرچند به خاک توجه و اهتمامی ندارد، به‌ گونه‌ای دیگر و با آفرینش آثار نفیس معنوی به زبان فارسی، دلبستگی‌اش را به خراسان آشکار کرده است. در این نوشتار برای نخستین بار در پژوهشی واکاوانه و سنجشی، میهن‌خواهی در اشعار سعدی و حافظ و دلبستگی ایشان به زادگاهشان شیراز بررسی می‌شود و در این‌باره با مولانا قیاس شده‌اند؛ سپس ربط و نسبت وطن خاکی و وطن اصلی (عرفانی) در اندیشه و شعر ایشان بررسی شده است. پی‌جویی ماجرای وطن‌خواهی در سرودهای این سه چامه‌سرای بزرگ زبان فارسی، بازخوانی قصه زندگانی ایشان در پیوند با وطن و استقصاء در مسئله وطن در دو جانب وطن خاکی و موطن عرفانی (نشیمن علوی) با روش واکاوی‌سنجشی، رسالت این پژوهش است که درصدد است با بررسی ژرفانگر به نگرشی تازه و برایندی دقیق برسد.

relationship between earthly and original spiritual homelands in the thoughts of saadi, hafez, and rumi

numerous literary and social research studies explore the theme of homeland attachment and the emotional connections persian poets have with their native lands. saadi and hafez, two eminent persian poets, often express their fervent love for their hometown of shiraz, reflecting their deep longing for it. in contrast, while rumi does not focus extensively on his earthly hometown, he demonstrates a form of attachment to khorasan through his significant spiritual works in persian. this article presents, for the first time, a comparative evaluation of homeland love in the poems of saadi and hafez, highlighting their emotional connection to shiraz, and contrasts this with rumi’s perspective. it examines the relationship between earthly and mystical (spiritual) homelands in their poetry. by tracing expressions of homeland love in the works of these three poets and exploring their life stories in relation to both earthly and mystical concepts of homeland, this research employs evaluative inquiry to offer new insights into their perspectives on homeland attachment.